İngiltere’de yaşayan Jan Rothney, arkadaşlarıyla geçirdiği bir akşamın ardından hafif soğuk algınlığı ve yorgunluk belirtileriyle yatağa girdiğinde hayatının en sarsıcı deneyimini yaşayacağından habersizdi. Basit bir dinlenmeyle toparlanacağını düşünen Rothney, haftalarca süren derin bir uyku sürecine daldı.
Yerel raporlara göre Rothney, 11 Eylül 2003 tarihinde uykuya daldı ve aynı yılın 26 Kasım tarihine kadar uyanamadı. Raporlardaki iki tarih arasında 76 gün bulunurken, Rothney kendi değerlendirmesinde yaklaşık 45 gün, yayıncısı Arkbound ile yaptığı bir mülakatta ise “yaklaşık bir ay” uyuduğunu ifade etti. Süreye ilişkin çelişkili ifadelere rağmen tüm kaynaklar, uyanışın ardından başlayan sürecin çok daha zorlu bir mücadeleye dönüştüğü konusunda birleşiyor.
Ailesi nefes aldığı için acil servisi aramadı
Haftalar süren koma benzeri uyku sırasında Rothney’in kızları, anneanneleri ve bir komşularıyla birlikte annelerinin bakımını üstlendi. Aile, Rothney nefes almaya devam ettiği gerekçesiyle acil servisi aramazken, susuz kalmaması için sıvı takviyesi sağladı. Yemek yiyemediği bu süreçte kadının üç kilodan fazla kaybettiği aktarıldı.
Gözlerini açması ise çektiği zorlukların sonu olmadı. Yataktan kalkmakta dahi zorlanan talihsiz kadın, banyoya gitmeye çalışırken yere yığıldığını ve zaman kavramını yitirerek yeniden uyuyakaldığını anlattı. Yürümeye enerjisi yetmediği için merdivenlerden oturarak inmek zorunda kalan Rothney, tahliller ve tetkiklerin ardından Miyaljik Ensefalomiyelit olarak da bilinen “Kronik Yorgunluk Sendromu” teşhisi aldı. Teşhisin ardından markete gidecek kadar araba kullanabilmesi tam 5 ay sürdü.
Hayatını değiştiren hastalık yeni bir kariyere dönüştü
İlk krizden yaklaşık üç yıl sonra yeniden nükseden belirtiler, Rothney’i yaşam tarzını baştan aşağı değiştirmeye itti. İşini bırakıp sağlık koçluğu eğitimi alan Rothney, yaşadığı süreci “Breaking Free” adlı kitabında kaleme aldı ve geliştirdiği yaşam programlarıyla deneyimini başkalarına aktarmaya başladı.
Yaklaşık 20 yıldır şiddetli bir atak yaşamadığını ve eskisinden daha enerjik hissettiğini belirten Rothney, bu sürecin sınırlarını ve önceliklerini yeniden belirlemesini sağladığını ifade etti. Uzmanlar ise bireysel deneyimlerin ve yaşam tarzı değişikliklerinin her hasta için aynı sonucu vermeyebileceğinin altını çiziyor.
Tıpta teşhisi ve tedavisi en zor hastalıklardan biri
İngiltere Ulusal Sağlık Servisi (NHS), Kronik Yorgunluk Sendromu’nun hastaların günlük yaşam fonksiyonlarını ağır biçimde kısıtlayabilen uzun vadeli bir sağlık sorunu olduğunu belirtiyor:
- Temel Belirtiler: Aşırı bitkinlik, dinlendirmeyen uyku, odaklanma ve hafıza problemleri ile fiziksel veya zihinsel efor sonrası haftalarca sürebilen çöküşler.
- Teşhis Zorluğu: Hastalığı kesin olarak tespit eden tek bir kan veya görüntüleme testi bulunmuyor; tanı benzer belirtiler gösteren diğer hastalıkların elenmesiyle konuluyor.
- Nedeni Bilinmiyor: Kesin nedeni henüz aydınlatılamayan sendromun bilinen kesin bir tedavisi bulunmuyor; süreç belirtileri hafifletmeye odaklı yönetiliyor.
