ABD merkezli teknoloji şirketleri yapay zekâ modellerinin güvenlik açıklarını, kontrolden çıkma senaryolarını ve hatalı davranışlarını kamuoyuyla paylaşma yarışına girerken, Çin cephesi tamamen zıt bir strateji izliyor. ABD’li analiz şirketi SemiAnalysis tarafından yürütülen ve Reuters tarafından aktarılan kapsamlı araştırma, Çinli teknoloji devlerinin güvenlik testlerinin yalnızca çok küçük bir bölümünü şeffaf biçimde yayımladığını ortaya koydu.
Araştırma kapsamında 2021 yılı ile geçtiğimiz eylül ayı arasında Alibaba, ByteDance, Tencent, Baidu, DeepSeek, Moonshot, 01.AI ve MiniMax gibi önde gelen 9 Çinli şirketin piyasaya sürdüğü toplam 857 yapay zekâ modeli mercek altına alındı.
Güvenlik raporu yayınlanan model oranı yüzde 3,6’da kaldı
İnceleme sonuçlarına göre, incelenen 857 modelden yalnızca 31’ine (yüzde 3,6) ait güvenlik ve emniyet testleri kamuoyuyla paylaşıldı. Modellerin tanıtımı sırasında veya öncesinde güvenlik raporu erişilebilir olanların oranı ise yüzde 1’de (yalnızca 9 model) kaldı. Analistler, 813 modelin güvenlik değerlendirme sonuçlarına hiçbir şekilde ulaşamadı.
Uzmanlar, raporların yayımlanmamasının bu testlerin hiç yapılmadığı anlamına gelmediğini, şirketlerin incelemeleri kapalı kapılar ardında yürütmüş olabileceğini belirtiyor. Çin mevzuatı kullanıcıların aldatılmasını ve yetkisiz erişimleri yasaklayan katı kurallar içerse de şirketleri güvenlik test sonuçlarını açık kaynak olarak yayımlamaya zorlamıyor.
Batı’nın kıyamet senaryoları Çin’de ciddiye alınmıyor
SemiAnalysis verileri, Pekin yönetiminin yapay zekâ risklerine yaklaşımındaki kültürel ve siyasi ayrışmayı da gözler önüne seriyor. New York Times’ta yer alan değerlendirmelere göre Çin, yapay zekânın insanlığı yok edeceği yönündeki Batı kaynaklı uyarıları şüpheyle karşılıyor ve bu söylemlerin Çinli şirketlerin yükselişini engellemeye yönelik bir strateji olduğunu düşünüyor.
Pekin’in kontrolden çıkan yapay zekâya yönelik çözüm yaklaşımı da oldukça pratik görülüyor: Sunucuların fişini çekmek, internet erişimini kesmek ve kurallara uymayan geliştiricileri gözaltına almak.
Kültürel bakış: Yıkıcı bir tehdit değil, birlikte yaşam ortağı
Tsinghua Üniversitesi eski araştırmacılarından Ji Cai, Çin teknoloji ekosisteminin erken aşamadaki bu teknolojide felaket senaryoları yerine inovasyona ve fırsatlara odaklandığını belirtiyor. Concordia AI Güvenlik ve Yönetişim Başkanı Liang Fang ise Çin kültürünün yapay zekâyı yıkım getirecek bir canavar olarak değil, doğanın bir uzantısı ve bir “yoldaş” olarak gördüğünü ifade ediyor.
Tüm bu rahat yaklaşıma karşın, Anthropic’in siber yetenekleriyle öne çıkan “Mythos” gibi gelişmiş modelleri Pekin’de dikkatle izleniyor. Ancak Çinli yetkililerin öncelikli endişesi yapay zekânın bilincini kazanıp kontrolden çıkmasından ziyade; korsanlar tarafından siber saldırılarda kullanılması veya biyolojik silah geliştirmede araç haline getirilmesi üzerinde yoğunlaşıyor.
