Küresel ekonominin son yıllardaki en önemli itici gücü haline gelen yapay zeka teknolojileri, büyüme rakamlarını yukarı taşırken beraberinde yeni finansal riskleri de gündeme getiriyor. Uluslararası Para Fonu (IMF) ve merkez bankası yetkilileri, sektöre yönelik aşırı yatırım bağımlılığı ve kârlılık konusundaki belirsizliklerin derin bir ekonomik şoku tetikleyebileceği konusunda uyarılarda bulunuyor.
Veri merkezleri küresel ticareti sırtladı
IMF’nin Bangkok’ta düzenlenen yıllık toplantılarında paylaşılan analizlere göre, veri merkezleri ve yarı iletken çipler üzerine yapılan devasa harcamalar; Orta Doğu kaynaklı jeopolitik krizlerin ve tırmanan enerji fiyatlarının yarattığı ekonomik baskıyı hafifletmede kilit rol oynadı.
IMF Başekonomisti Silvana Tenreyro, 2023 ile 2025 yılları arasında küresel ticaret hacminin yüzde 8,3 oranında büyüdüğünü belirterek, yapay zeka bağlantılı donanım ve hizmetler olmasaydı bu artışın yalnızca yüzde 4,6 seviyesinde kalacağını vurguladı. Kanada Merkez Bankası Başkanı Tiff Macklem de yapay zekanın Gayri Safi Yurt İçi Hasıla (GSYİH), hisse senedi ve tahvil piyasalarındaki dönüştürücü etkisinin henüz başlangıç aşamasında olduğuna dikkat çekti.
Yatırımların aksaması 2028’de daralma getirebilir
Ekonomiye sağlanan bu güçlü katkıya karşın, sektördeki kırılganlıklar küresel finansal istikrarı tehdit ediyor. ABD Merkez Bankası (Fed) Başkanı Kevin Warsh, piyasa yapılarındaki belirsizlikler nedeniyle yapay zeka odaklı dönüşümün ciddi dalgalanmalara açık olduğunu ifade etti.
IMF Başkanı Kristalina Georgieva ise yatırımcı güveninde yaşanacak en ufak bir sarsıntının sermaye kaçışına yol açabileceğini belirtti. IMF tarafından hazırlanan raporda yer alan çarpıcı tespitler şu şekilde sıralandı:
- Büyümede Doğrudan Kayıp: Yapay zekaya aktarılan sermayenin sekteye uğraması durumunda, 2028 yılına kadar küresel GSYİH’de yüzde 0,4 oranında kalıcı bir gerileme öngörülüyor.
- Sert Piyasa Düzeltmeleri: Şirketlerin beklenen kârlılığı yakalayamaması veya yatırımların sürdürülemez hale gelmesi durumunda, teknoloji borsalarında sert değer kayıpları yaşanabilir.
Orta Doğu gerilimi ve maliyet baskısı riski artırıyor
Moody’s Analytics ekonomistleri, Orta Doğu’daki çatışma ortamının sürmesinin yapay zeka patlamasını doğrudan baltalayabileceğini belirtiyor. Tırmanan enerji maliyetleri, yüksek faiz oranları ve artan işletme giderleri; yoğun sermaye gerektiren büyük ölçekli altyapı projelerinin ticari uygulanabilirliğini zora sokuyor.
Sektörün karşı karşıya olduğu bir diğer kritik eşik ise yasal düzenlemeler olarak öne çıkıyor. Hükümet denetimlerinin gevşetilmesi gerektiğini savunan yatırımcılar ile risklerin dizginlenmesi için katı kurallar talep eden düzenleyici kurumlar arasındaki görüş ayrılığı sürüyor. IMF Başkanı Georgieva, uluslararası ölçekte uygun yasal güvencelerin sağlanamaması halinde yapay zekanın getireceği risklerin ekonomik fırsatların önüne geçebileceği konusunda uyarıda bulundu.
