Edirne’deki Kapıkule Sınır Kapısı’nda gümrük muhafaza ekiplerinin gerçekleştirdiği başarılı operasyonda, çorapların içerisine gizlenerek Türkiye’ye sokulmak istenen 67 canlı piton ele geçirildi. Gümrük memurlarının yılanları çoraplardan çıkarırken sergilediği sakin tavırlar dikkat çekerken, yakalanan türün egzotik hayvan meraklıları arasında “top piton” olarak da bilinen kraliyet pitonu (Python regius) olduğu anlaşıldı.
Yasa dışı yollarla yurda sokulmak istenen sürüngenlerin Türkiye piyasasındaki toplam değerinin 1,2 milyon lirayı aştığı hesaplanırken, bu türün küresel kaçakçılık ağlarının odağında yer alması hem ekonomik hem de ekolojik boyutlarıyla tartışılıyor.
Egzotik hayvan pazarının gözdesi: Kraliyet pitonu
Batı ve Orta Afrika kökenli bir tür olan kraliyet pitonları, diğer piton türlerine kıyasla sahip oldukları uysal mizaçları ve fiziksel özellikleriyle evcil hayvan piyasasında yoğun talep görüyor.
Uzmanlar, bu türün kaçakçılık pazarında öne çıkmasının temel nedenlerini şu şekilde sıralıyor:
- Sakin mizaç: Tehdit hissettiğinde saldırmak yerine başını koruyacak şekilde içe kıvrılarak top şeklini alması, ev ortamında bakımı kolaylaştırıyor.
- Kompakt boyut: Boyunun 90 ila 150 santimetre arasında kalması, devasa teraryumlara ihtiyaç duyulmadan barındırılmasına ve kolay taşınmasına imkan veriyor.
- Genetik ve renk çeşitliliği: Yapay seçilimle üretilen desen ve renk mutasyonları, nadir türleri koleksiyonerler için değerli kılıyor.
- Uzun ömür: Uygun bakım koşullarında 20 ila 30 yıl yaşayabilmesi, uzun vadeli bir evcil hayvan olarak görülmesini sağlıyor.
Türkiye’deki egzotik hayvan platformlarında tek bir kraliyet pitonunun fiyatı 13 bin ile 19 bin lira arasında değişiyor. Kapıkule’de yakalanan 67 pitonun toplam piyasa değerinin 871 bin lira ile 1 milyon 270 bin lira seviyesine ulaştığı tahmin ediliyor.
Ekolojik denge bozuluyor, tarımsal tehdit kapıda
Nesli Tehlike Altında Olan Yabani Hayvan ve Bitki Türlerinin Uluslararası Ticaretine İlişkin Sözleşme (CITES) verilerine göre küresel yılan ticaretinin yaklaşık yüzde 39’unu pitonlar oluşturuyor. Kraliyet pitonları canlı evcil hayvan pazarında ilk sırada yer alırken, doğal yaşam alanlarındaki aşırı avlanma yerel ekosistemleri doğrudan tehdit ediyor.
Afrika’daki üreme çiftliklerinin büyük oranda doğadan toplanan yumurtalar ve gebe dişiler üzerinden faaliyet göstermesi, popülasyonların kendini yenilemesini engelliyor. Doğadaki piton sayısının azalması, kemirgen popülasyonunun kontrolsüz şekilde artmasına ve tarım arazilerinin zarar görmesine yol açıyor.
Bunun yanı sıra kaçak yollarla getirilen türlerin doğaya kaçması veya terk edilmesi halinde, yerel fauna üzerinde yıkıcı istilacı tür baskısı yaratabileceği ve yerel biyolojik çeşitliliği yok edebileceği konusunda bilim insanları uyarıda bulunuyor.
