Evrende parlayan yıldızların yalnızca beyaz, mavi, sarı veya kırmızı tonlarında olduğunu düşünen gökbilimciler, ömrünü tamamlamış ölü yıldızların kalıntılarını incelerken ezber bozan bir bulguya ulaştı. İngiltere’deki Warwick Üniversitesi’nden Dr. Mark Hollands liderliğindeki uluslararası bir astronomi ekibi, “beyaz cüce” olarak adlandırılan bazı ölü yıldızların sanılanın aksine yeşil, pembe veya mor renkte parlayabildiğini ortaya koydu.
Bilimsel modellemelere göre, Dünya’dan gözlemlenen “WD J1330+6435” kodlu beyaz cüce, insan gözünün doğrudan görebileceği mesafeden bakıldığında yeşil görünen tarihteki ilk yıldız olma unvanını kazandı. Royal Astronomical Society bülteninde yayımlanan araştırma, doğrudan çekilmiş standart bir optik fotoğrafa değil, yıldızdan yayılan ışığın tayf analizine ve insan gözünün bu ışığı algılama biçiminin hassas simülasyonuna dayanıyor.
Gezegen kalıntıları ölü yıldızı yeşile boyadı
Güneş benzeri kütleye sahip yıldızların nükleer yakıtlarını tüketip dış katmanlarını uzaya fırlatmasıyla geriye son derece yoğun bir çekirdek olan beyaz cüceler kalıyor. Normal şartlarda yüzey sıcaklığına bağlı olarak beyaz veya mavimsi ışıma yapan bu cisimlerin rengi, çevrelerindeki kozmik enkaz nedeniyle bütünüyle değişebiliyor.
Yüzey sıcaklığı yaklaşık 4 bin derece olan WD J1330+6435 isimli beyaz cücenin atmosferi, suyun yoğunluğuna yaklaşan olağanüstü yoğun bir yapıya sahip. Bu yoğun ortama, yıldızın çekim kuvvetine kapılarak parçalanan eski gezegen sistemine ait kalsiyum, lityum ve sodyum zengini kayalık kalıntılar karıştı. Atmosferde yoğunlaşan sodyum elementi, yıldızın yaydığı sarı, turuncu ve kırmızı dalga boylarındaki ışığı güçlü bir şekilde soğurunca geriye yalnızca sarımsı-yeşil bir ışık demeti kaldı.
Karbon zengini yıldızlar pembe ışık saçıyor
Araştırmacılar, olağandışı renklerin yalnızca yeşille sınırlı olmadığını tespit etti. Atmosferinde yoğun miktarda karbon molekülü barındıran bazı beyaz cücelerin insan gözüne belirgin şekilde pembe veya eflatun göründüğü belirlendi.
Örneğin Dünya’ya yaklaşık 48 ışık yılı uzaklıkta bulunan “WD J1011+2845” kodlu yıldızın, etrafındaki karbon molekülleri sebebiyle uzay boşluğuna parlak pembe bir ton yaydığı hesaplandı. Çöken asteroit ve kuyruklu yıldız parçacıklarının kimyasal bileşimine göre kimi yıldızların ise açık sarı renge büründüğü anlaşıldı.
Her 30 beyaz cüceden birinde sıra dışı renk
Gökbilimciler, bu sıra dışı renk değişiminin evrende ne sıklıkla görüldüğünü anlamak amacıyla Dünya’ya yaklaşık 65 ışık yılı mesafe içerisinde yer alan 151 beyaz cüceyi mercek altına aldı. Yapılan incelemelerde incelenen yıldızlardan beşinin standart dışı renkler taşıdığı (ikisinin sarı, üçünün pembe) kaydedildi.
Elde edilen istatistiki veriler, evrendeki her 30 beyaz cüceden birinin beklenenden çok farklı bir renge sahip olabileceğini gösteriyor. Uzmanlar, renk tayfındaki bu değişimin yalnızca görsel bir sürpriz olmadığını, aynı zamanda milyarlarca yıl önce yok olan gezegen sistemlerinin kimyasal bileşimini ve evrimsel tarihini çözmek için yepyeni bir yöntem sunduğunu vurguluyor.
