İnsanlığın Mars’a yerleşme ve Kızıl Gezegen’de kalıcı üsler kurma hayali, gıda üretimine yönelik tarihi bir bilimsel keşifle yeni bir boyut kazandı. Gezegende hayatta kalabilmek için yalnızca Dünya’dan getirilen kaynakların yeterli olmayacağını öngören bilim insanları, Mars zemininde bitki yetiştirilebilecek en elverişli alanları tespit etti. Avustralya’daki Sidney Üniversitesi bünyesinde yürütülen çalışmada, Kızıl Gezegen yüzeyindeki yaklaşık 800 milyon farklı noktadan elde edilen veriler incelenerek Mars’ın yüzde 92’sini kapsayan ilk kapsamlı toprak haritası oluşturuldu.
Toprak bilimci Daniel Irving liderliğindeki uluslararası araştırma ekibinin imza attığı çalışma, prestijli bilim dergisi Catena‘da yayımlanarak bilim dünyasına duyuruldu.
Mars toprağı için 2 bin sınıflı yeni sistem
Gezegenin topoğrafyası ve kimyasal bileşimi daha önce haritalandırılmış olsa da yapılan bu son araştırma, toprak parametrelerini ilk kez tek ve bütünleşik bir model altında bir araya getirdi. Araştırmacılar, geliştirdikleri “PPACS” adlı sınıflandırma sistemiyle Mars zeminini 10 ana grup, 100 alt grup ve 2 bini aşkın detaylı kategoriye ayırdı. Sınıflandırmada toprağın tane yapısı, mineralojik bileşimi, asitlik derecesi ve katman kalınlığı gibi temel değişkenler analiz edildi.
Ardından bilim insanları, gezegende inşa edilecek kapalı tarım tesislerinde bitki gelişimini en iyi destekleyecek toprak çeşidini belirlemek üzere simülasyonlar yürüttü. Su tutma kapasitesi, kil-çakıl dengesi ve nötre yakın pH seviyesi gibi kriterler üzerinden yapılan değerlendirmede, “Nohibareth” adı verilen toprak kategorisi 1 üzerinden 0,93 puan alarak en yüksek başarı skorunu elde etti.
Nohibareth toprağı nerelerde bulunuyor?
Haritaya göre en verimli aday olarak öne çıkan Nohibareth toprağı, yaklaşık yüzde 72 oranında kil içeriyor ve 6,8’lik pH seviyesiyle tarım için ideal sayılan nötr değere oldukça yakın bir profil sergiliyor.
Söz konusu toprak türünün özellikle Mars’ın orta enlemlerinde yer alan şu üç stratejik bölgede yoğunlaştığı belirlendi:
- Tharsis volkanik bölgesi çevresi
- Arabia Terra (Arap Toprakları)
- Elysium Ovası
Bununla birlikte Nohibareth kategorisinin gezegen yüzeyinde oldukça nadir bulunduğu ve tüm Mars yüzeyinin yalnızca yüzde 0,14’ünü kapladığı açıklandı. Uzmanlar, elde edilen bulgunun doğrudan ekime hazır tarım arazileri anlamına gelmediğini, ancak gelecekteki saha araştırmaları için en öncelikli noktaları işaret ettiğini vurguluyor.
Kızıl Gezegen’de tarımın önündeki zorluklar
Mars toprağının tarıma elverişli bölgelerinin belirlenmesi büyük bir adım olsa da Kızıl Gezegen’de gıda üretimi çetin engeller barındırıyor. Dondurucu soğuklar, son derece düşük atmosferik basınç, sıvı su kıtlığı ve topraktaki perklorat tuzları gibi zararlı toksik bileşenler temel zorluklar arasında yer alıyor.
Araştırma ekibinin bir sonraki hedefi, belirlenen Nohibareth toprak yapısının benzerlerini Dünya’daki laboratuvar ortamında yapay olarak üretmek. Kontrollü seralarda besin ve su takviyesiyle yürütülecek deneylerin, gelecekte astronotların ve ilk Mars yerleşimcilerinin kendi yiyeceklerini üretmelerine temel oluşturması hedefleniyor.
