The New York Times gazetesinde yayımlanan kapsamlı analizde, yazar Christopher Caldwell ile eski Adalet Bakanlığı yetkilisi ve Harvard Üniversitesi Hukuk Profesörü Jack Goldsmith, ABD Başkanı Donald Trump’ın ikinci başkanlık döneminde katlanan şahsi servetinin anayasal ve etik boyutlarını mercek altına aldı. Trump’ın geçtiğimiz yıl elde ettiği gelirin 2 milyar doları aşması, yıllık 400 bin dolarlık resmi başkanlık maaşıyla kıyaslandığında Amerikan siyasi tarihinde benzeri görülmemiş bir tablo ortaya koyuyor.
Goldsmith, geçmişteki varlıklı başkanların aksine Trump’ın küresel ticari ağlarını aktif tutmasının, siyasi kararlar ile kişisel finansal çıkarlar arasındaki sınırı tamamen ortadan kaldırdığını savunuyor.
Kripto paralar ve yabancı fon şüphesi
Tartışmaların odak noktasında, Trump’ın portföyündeki en hızlı büyüyen ve en tartışmalı kalem olan kripto para varlıkları yer alıyor. 2025 yılı resmi mal bildirimine göre yaklaşık 1,4 milyar dolarlık hacme ulaşan bu dijital yatırımların, yabancı devletlerle bağlantılı kuruluşlardan gelen devasa sermaye akışlarını barındırdığı belirtiliyor.
ABD Anayasası’nda yer alan ve federal yetkililerin Kongre onayı olmaksızın yabancı hükümetlerden maddi menfaat elde etmesini yasaklayan “Yabancı Menfaatler Maddesi” (Emoluments Clause) gündeme gelirken; özel ticari şirketler üzerinden sağlanan bu gelirlerin anayasal çerçevede doğrudan rüşvet sayılıp sayılmayacağı hukuki bir gri alan oluşturuyor.
“Devletin silah olarak kullanılması” tehlikesi
Goldsmith, meselenin yalnızca şahsi zenginleşmeyle sınırlı olmadığını, yürütme gücünün siyasi hasımları cezalandırmak ve müttefikleri ödüllendirmek için bir “silaha” dönüştürüldüğünü vurguluyor:
- Kurumsal aşınma: Yürütme organının bürokratik mekanizmaları tasfiye etmek ve rakipleri sindirmek için kullanılması, geleneksel çıkar çatışmalarından çok daha derin kurumsal hasarlar bırakıyor.
- Karşılıklı intikam sarmalı: Cumhuriyetçilerin geçmiş soruşturmalara yönelik itirazlarında haklılık payı bulunsa da iktidarın yargı ve denetim organlarını intikam aracı haline getirmesi, tarafların birbirini yok etmeye çalıştığı tehlikeli bir girdap yaratıyor.
- Hukuk devleti alarmı: Watergate sonrasında başkanların benimsediği yazılı olmayan ahlaki normların yıkılması, kuvvetler ayrılığını temelden sarsıyor.
Sandık kararı ve kuralların yeniden inşası
Olası bir “kendi kendini affetme” (self-pardon) tartışmasının anayasada net bir karşılığı bulunmadığını hatırlatan hukukçular, krizin aşılması için Kongre’nin yabancı menfaat tanımlarını netleştiren ve başkanın ticari bağlarını sıkı denetime alan yeni yasalar çıkarması gerektiğini belirtiyor.
Ancak Goldsmith, nihai çözümün yalnızca hukuki düzenlemelerden geçmediğini, Amerikan seçmeninin Kongre ara seçimlerinde ve 2028 başkanlık yarışında para ile iktidarın iç içe geçtiği bu yönetim modeline sandıkta onay verip vermeyeceğine bağlı olduğunu ifade ediyor.
