Batı Avustralya’daki Leschenault Körfezi’nde araştırmacılar tarafından kaydedilen görüntüler, deniz biyolojisi dünyasında yeniden derin bir tartışma başlattı. “Geographe Marine Research” adlı sivil toplum kuruluşundaki bilim insanları, “Fraggle” olarak adlandırdıkları bir anne yunusun, ölen yavrusunu günlerce terk etmeyerek su yüzeyine taşımaya devam ettiğini belgeledi.
Daha önce de yavrularını kaybettiği bilinen anne yunusun, cansız bedenle birlikte günlerce yüzmesi ve gruptan ayrılmaması deniz memelilerinin yas ve bakım davranışlarına ilişkin yeni soruları gündeme getirdi.
Bilimsel literatürdeki karşılığı: Ölüm sonrası bakım davranışı
Deniz biyologları, yunuslar ve balinalarda görülen bu tür tepkileri “ölüm sonrası bakım davranışı” (Epimeletic behavior) olarak tanımlıyor. Bu terim, bir bireyin yaşamı sona ermiş olsa dahi diğer grup üyelerinin veya annenin bakım verme gayretini sürdürmesini ifade ediyor.
Söz konusu davranış biçimi Akdeniz’den Yeni Zelanda kıyılarına kadar dünyanın pek çok bölgesinde farklı yunus ve balina türlerinde kayıtlara geçmiş durumda. Şubat 2026’da Yeni Zelanda Koruma Bakanlığı da benzer bir vakanın ardından yaptığı açıklamada, anne yunusların ölen yavrularını haftalarca yanlarında taşıyabildiği doğal bir fenomen yaşandığını teyit etmişti.
Yunus yavrusunu neden su yüzeyine iter?
Yunus yavruları doğdukları ilk haftalarda nefes alabilmek için annelerinin yardımına ihtiyaç duyar. Anne yunus, yavrusunun su yüzeyine çıkmasına yardım etme içgüdüsüyle hareket eder. Yavrunun ölümünün ardından annenin cansız bedeni defalarca su yüzeyine doğru itmesi, bu annelik refleksinin bir devamı olarak değerlendiriliyor.
Araştırmacıların değerlendirmeleri ve hipotezler
Yunusların bu davranışının ardındaki temel nedenler üzerinde uzmanlar henüz tam bir uzlaşıya varmış değil. Öne çıkan bilimsel hipotezler şunlardır:
-
İçgüdüsel Süreklilik: Annelik içgüdüsünün ve bakım verme güdüsünün yavrunun ölümünün ardından bir süre daha devam etmesi.
-
Kuvvetli Bağ: Anne ile yavru arasındaki duygusal ve sosyal bağın kopmasının zaman alması.
-
Kademeli Algılama: Yunuslarda ölüm kavramının anlık bir idrakten ziyade zaman yayılan kademeli bir süreç olarak tecrübe edilmesi.
Gözlemlenen bu durum bilim insanları tarafından doğrudan insani anlamda bir “yas” olarak nitelendirilmeseler de, yunusların bilişsel kapasiteleri ve karmaşık sosyal bağları hakkında önemli ipuçları sunuyor.
