New York Belediye Başkanı Zohran Mamdani, ilk ve ortaokul kademesindeki öğrenciler için üretken yapay zeka araçlarının kullanımını bir yıl süreyle geçici olarak yasaklama kararı aldı. *Associated Press* (AP) tarafından aktarılan bilgilere göre, ABD tarihindeki en kapsamlı kısıtlama adımı olarak öne çıkan bu karar; çocukların okullarda yapay zeka ile kurduğu etkileşimin yaratacağı zihinsel ve pedagojik etkileri kapsamlı bir değerlendirmeye tabi tutmayı hedefliyor.
Yeni düzenleme kapsamında liselerde yılda iki kez yapay zeka farkındalık dersleri verilecek ve sınırlı sayıda pilot platform test edilecek. Buna karşılık, çocuklarla duygusal veya uygunsuz bağlar kurabilen yapay zeka tabanlı “dijital arkadaşlık” (chatbot) uygulamaları tüm okul kademelerinde istisnasız biçimde tamamen engellendi.
Ailelerin yüzde 61’i teknolojiden endişeli
ABD Aileler ve Teknoloji Enstitüsü tarafından 800 velinin katılımıyla gerçekleştirilen araştırma, ebeveynlerin derin kaygılarını rakamlarla ortaya koydu:
- Zararlı Görenlerin Oranı: Velilerin yüzde 61’i yapay zekanın genel olarak çocuklar için kötü olduğunu belirtirken, teknolojiyi faydalı bulanların oranı yüzde 20’de kaldı.
- Duygusal Bağ Tehlikesi: Ebeveynlerin yüzde 42’si çocuklarının yapay zeka sohbet botlarıyla güçlü duygusal bağlar kurduğuna şahit olduğunu bildirdi.
- Denetimsizlik Korkusu: Çocuklara yönelik romantik, cinsel ya da manipülatif yanıtlar üreten kontrolsüz arkadaşlık uygulamaları ailelerin en büyük güvenlik endişesi olarak kayda geçti.
Bilim dünyası bölündü: Riskler faydadan fazla mı?
Yapay zekanın çocuk gelişimine etkileri akademide derin fikir ayrılıklarına yol açıyor. Harvard Üniversitesi Eğitim Fakültesi’nden Doç. Dr. Ying Xu, pedagojik ilkeler gözetilerek geliştirilen araçların öğrenmeyi destekleyebileceğini savunurken; yapay zeka ile kurulan yapay bağın gerçek insan etkileşiminin yerini tutup tutamayacağı sorusunun henüz cevapsız olduğunu vurguluyor.
Brookings Enstitüsü’ne bağlı Kapsayıcı Eğitim Merkezi’nin 50’den fazla ülkede yürüttüğü kapsamlı çalışma ise risklerin ağır bastığını gösteriyor. Raporda, erken yaşta yapay zekaya teslim olmanın çocukların temel bilişsel ve sosyal gelişim süreçlerini zedeleyebileceği uyarısı yapıldı.
Uzun vadeli etkiler henüz bilinmiyor
Akademisyenler, ChatGPT ve benzeri üretken yapay zeka araçlarının ortaya çıkışının üzerinden çok kısa bir süre geçtiğini, bu nedenle teknolojinin beyin gelişimi üzerindeki uzun vadeli sonuçlarının henüz ölçülemediğini belirtiyor.
Nitekim prestijli bilim dergisi *Springer Nature*, yapay zekanın öğrenme eğrisi üzerindeki etkilerini inceleyen bir meta-analiz çalışmasını metodolojik çelişkiler ve veri güvenilirliği endişeleri sebebiyle yayından geri çekmek zorunda kaldı. Edinburgh Üniversitesi Dijital Eğitim Araştırma Merkezi’nden Ben Williams, kısa vadede yapılan yüzeysel araştırmaların kesin hükümler vermek için yetersiz olduğunu hatırlatıyor.
Teknoloji şirketleri ise veli denetimlerini artırarak ve eğitim odaklı sürümler sunarak güven tazelemeye çalışıyor. OpenAI gençler için özelleştirilmiş güvenlik filtrelerini devreye sokarken; Google, Gemini platformu ve eğitim modülleriyle öğrencilere yönelik denetimli ve güvenli çalışma alanları geliştirmeyi sürdürüyor.
