Yeni eğitim-öğretim yılının başlaması tüm öğrenciler için bir adaptasyon süreci gerektirirken; değişen rutinler, yoğun duyusal uyaranlar ve yeni sosyal beklentiler otizmli çocuklar için bu dönemi çok daha karmaşık hale getirebiliyor. Sidra Tıp Merkezi Gelişimsel Pediatri Uzmanı Dr. Henadi el-Mutayri, otizmli çocukların belirsizlikten kaygı duyduğunu belirterek sürecin kademeli hazırlık, öngörülebilir rutinler ve okul-aile iş birliğiyle kolaylaştırılabileceğini vurguladı.
Rutinlerin her çocuğun bireysel ihtiyacına göre adım adım güncellenmesi gerektiğini ifade eden Dr. Mutayri, uyku düzeninin haftalar öncesinden oturtulmasının ve sabah hazırlıklarının çocuk için karmaşık olmayan basit adımlara bölünmesinin kritik önem taşıdığını söyledi. Çocuğa okulun, sınıfın ve öğretmenin fotoğraflarının gösterilmesi, görsel çizelgeler ya da sosyal öyküler kullanılması ve çanta hazırlığına çocuğun dahil edilmesi sürece hazırlığı güçlendiriyor.
Sınıftaki duyusal uyaranlara dikkat
Renad Akademisi Otizm Uzmanı Amani Suheyl ise okula hazırlığın yalnızca uyku ve ders saatlerini düzenlemekten ibaret olmadığını, çevresel duyusal etkenlerin de yönetilmesi gerektiğini belirtti. Okul ortamının aynı anda yüksek gürültü, parlak ışık, keskin kokular ve rahatsız edici kıyafet dokuları gibi yoğun uyaranlar barındırdığına dikkat çeken Suheyl, ailelere ve eğitimcilere şu tavsiyelerde bulundu:
- Duyusal Destek Araçları: Aşırı sesten rahatsız olan çocuklar için gürültü önleyici kulaklıklar, sakinleşme araçları ve sınıfta dinlenebilecekleri sessiz bir köşe temin edilmeli.
- Geçiş Süreleri: Bir etkinlikten veya dersten diğerine geçerken çocuğa aniden müdahale edilmemeli, adaptasyon için yeterli zaman tanınmalı.
- Görsel Rutin ve Ön Bilgilendirme: Öğretmenler sınıfta görsel programlar kullanarak günün akışını şeffaf kılmalı; etkinliklerde yaşanacak olası değişiklikler çocuğa önceden haber verilmeli.
- Bilgi Paylaşımı: Aileler, çocuklarının ilgi alanlarını, rahatlama yöntemlerini ve iletişim tercihlerini okul başlamadan önce öğretmenlerle ayrıntılı olarak paylaşmalı.
Davranış değişiklikleri bir yardım çağrısı olabilir
Çocukların hissettikleri baskı ve kaygıyı her zaman kelimelerle ifade edemediğini hatırlatan Dr. Mutayri, öfke nöbetleri, içe kapanma, iştah kaybı ya da karın ağrısı gibi tepkilerin birer “iletişim mesajı” olarak okunması gerektiğini söyledi. Bazı çocukların gün boyu okulda uyumlu görünüp eve geldiklerinde yoğun bir tepki patlaması yaşayabileceğini belirten Mutayri, “Davranışı hemen bastırmaya çalışmak yerine, ‘Çocuğum bana ne anlatmak istiyor?’ sorusunu sormalıyız” dedi.
Uzmanlar, okula uyum sürecinin tüm aile için zaman ve sabır gerektiren bir dönem olduğunu vurgulayarak, her çocuğun gelişim hızının farklı olduğunu ve kaydedilen en küçük ilerlemenin dahi desteklenmesi gerektiğini kaydediyor.
