Beslenme bilimleri alanında saygın Nutrients dergisinde yayımlanan yeni bir klinik çalışma, her gün düzenli olarak domates tüketmenin metabolik işlev bozukluğuyla ilişkili karaciğer yağlanması (MASLD) olan bireylerde karaciğerdeki yağ birikimini belirgin ölçüde azaltabileceğini gösterdi. Dünya genelinde en yaygın kronik karaciğer hastalığı kabul edilen ve obezite, insülin direnci ile diyabet gibi faktörlerle tetiklenen tabloya karşı domatesin içeriğindeki biyoaktif bileşiklerin koruyucu etki sağladığı belirlendi.
6 haftalık deneyde dikkat çeken gerileme
Yaşları 18 ila 65 arasında değişen ve karaciğer yağlanması teşhisi konmuş 79 yetişkin üzerinde yürütülen 6 haftalık araştırmada katılımcılar iki gruba ayrıldı. Birinci grup domatessiz bir diyet uygularken, ikinci grup günlük beslenmesine 200 gram taze domates (yaklaşık bir büyük boy) ve 50 gram domates sosu (3-4 yemek kaşığı) ekledi.
Ultrason tabanlı “Kontrollü Zayıflama Parametresi” (CAP) ölçümleriyle yapılan analizlerde çarpıcı sonuçlar elde edildi:
Yağ oranında belirgin düşüş: Günlük domates tüketen grupta karaciğer yağlanma skoru (CAP) ortalama 35 dB/m gerilerken, domates tüketmeyen grupta bu düşüş 18 dB/m seviyesinde kaldı.
Kilo kaybından bağımsız etki: Karaciğer yağındaki bu iyileşmenin, katılımcıların toplam vücut ağırlığında veya vücut kitle indeksinde (VKİ) belirgin bir kayıp yaşanmaksızın gerçekleşmesi dikkat çekti.
Likopen ve pişirme yönteminin önemi
Uzmanlar, karaciğer sağlığındaki bu olumlu değişimin arkasındaki ana etkenin domateste bol miktarda bulunan güçlü antioksidan “likopen” ve diğer karotenoid bileşikleri olduğunu belirtiyor. Likopen, karaciğer dokusundaki hücresel iltihabı ve oksidatif stresi baskılayarak yağ birikimini yavaşlatıyor.
Gastroenteroloji ve hepatoloji uzmanları, domatesteki likopenden maksimum fayda sağlamak için tüketim şekline dikkat çekiyor:
Çiğ ve pişmiş kombinasyonu: Çiğ domates ısıya duyarlı vitaminleri sağlarken, ısıl işlem görmüş domates sosu likopenin vücut tarafından emilimini kolaylaştırıyor.
Zeytinyağı ile emilim artışı: Likopen yağda çözünen bir bileşik olduğu için domatesin sızma zeytinyağı gibi sağlıklı yağlarla birlikte tüketilmesi biyoyararlanımını önemli ölçüde artırıyor.
Tek başına tedavi değil, Akdeniz diyetinin parçası
Araştırmacılar ve uluslararası karaciğer cemiyetleri (EASL), domatesin tek başına mucizevi bir ilaç olarak görülmemesi gerektiğinin altını çiziyor. Karaciğer yağlanmasının kontrol altına alınmasında; doymuş yağlar ve ilave şekerlerin kısıtlandığı, lif oranı yüksek, Akdeniz tipi dengeli bir beslenme modelinin ve düzenli fiziksel aktivitenin temel yaşam tarzı standardı olarak benimsenmesi öneriliyor.
