İstanbul’un Şile ilçesinde yaşayan 68 yaşındaki koleksiyoner Burhan Reşit, çocukluk yıllarında dedesinin demirci atölyesinde başlayan tutkusunu, dünyanın en sıra dışı koleksiyonlarından birine dönüştürdü. Türk ve İslam Eserleri Müzesi’ne kayıtlı resmi bir koleksiyoner olan Reşit, yaklaşık 30 yıllık süreçte dünyanın farklı kıtalarından topladığı 6 binden fazla çekiç ve baltayı “Çekiçhane” adını verdiği özel mekânda sergiliyor.
Taş devri baltalarından 1700’lü yıllardan kalma marangoz aletlerine, şeker kırma aparatlarından savaş hendeklerinde kullanılan askeri kazmalara kadar geniş bir yelpazeyi barındıran koleksiyon, unutulmaya yüz tutmuş yüzlerce mesleğin hafızasını canlı tutuyor.
Dede ocağındaki kıvılcım dünya koleksiyonuna dönüştü
1958 yılında Bağdat’ta, Şileli bir anne ile Iraklı Türkmen bir babanın çocuğu olarak dünyaya gelen Reşit’in hikâyesi, çocukluk yıllarında dedesi Derviş Cemal’in demirci atölyesinde şekillendi. Kızgın demire vurulan çekiç sesleri arasında büyüyen Reşit, 1995 yılından itibaren profesyonel olarak çekiç toplamaya başladı.
Zamanla Fransa, Hollanda, İngiltere, ABD, İsveç ve Almanya gibi ülkelerdeki meraklılarla küresel bir iletişim ağı kuran koleksiyoner, parçaların büyük bölümünü internet üzerinden keşfederek Türkiye’ye getirdi. Çekiçlerin yalnızca kaba birer vurma aleti olmadığını vurgulayan Reşit, her parçanın dönemin üretim teknolojisini, kültürel estetiğini ve zanaatkâr emeğini barındırdığını ifade ediyor.
1709 imzalı marangoz çekicinden ABD Merkez Bankası mührüne
Koleksiyonda yer alan parçaların maddi değerinden ziyade üstlendiği tarihi işlev dikkat çekiyor. Nadide eserler arasında üzerinde 1709 yılına ait usta imzası bulunan ahşap marangoz çekici, sapı at bacağı şeklinde oyulmuş nalbant aletleri ve üzerinde gülen ile asık yüz figürleri barındıran sanatsal tasarımlar yer alıyor.
Koleksiyonun en dikkat çekici parçalarından biri ise 1908 yılında patenti alınan ve aranan şahısların ilanlarını duvarlara asmak için özel tasarlanan mekanik çekiç. Ayrıca ABD Merkez Bankası’nda vadesi dolan ya da iptal edilen çekleri delmek amacıyla kullanılan tarihi banka çekici de koleksiyonun seçkin parçaları arasında sergileniyor. Kültürler arasındaki tasarım farklarına değinen Reşit, aynı işlevi gören bir Japon çekici ile Avrupa çekicinin biçimsel olarak ayrışmasının ulusal zanaat kültürünün doğrudan bir göstergesi olduğunu belirtiyor.
Hedef: Gelecek kuşaklar için bağımsız bir müze
Topladığı 6 bin parçalık devasa envanterin geleceğini güvence altına almak isteyen Burhan Reşit, koleksiyonunu kalıcı bir müzeye dönüştürmeyi hedefliyor. Bütün koleksiyonerlerin en büyük endişesinin kendilerinden sonra eserlerin dağılması olduğunu hatırlatan Reşit, gerekli finansal ve kurumsal desteğin sağlanması halinde Şile’de bağımsız bir “Çekiç Müzesi” kurarak zanaat tarihini gelecek nesillere aktarmak istediğini vurguluyor.
