Dünya genelinde kilo verme ve diyabet tedavisinde yaygın olarak kullanılan “GLP-1” grubu ilaçlara ilişkin dikkat çekici bir güvenlik uyarısı yayımlandı. ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA), kamuoyunda Ozempic, Wegovy ve Mounjaro gibi ticari isimlerle bilinen ilaçların prospektüslerindeki “uyarılar ve önlemler” bölümüne, görme sinirinde hasara yol açabilen nadir bir göz rahatsızlığı riskinin eklenmesini şart koştu.
Söz konusu karar, ilaçların yasaklandığı anlamına gelmezken; görme kaybı riski ile tedavinin getirdiği faydalar arasındaki dengeyi yeniden tartışmaya açtı.
Görme sinirinde kan akışı azalması: NAION nedir?
FDA tarafından yapılan açıklamada, tıp literatüründe “arteritik olmayan anterior iskemik optik nöropati” (NAION) olarak adlandırılan tablonun, görme sinirinin ön kısmına giden kan akışının aniden azalması sonucu ortaya çıktığı bildirildi. Bu durum tek gözde ani ve ağrısız bir görme kaybına, görme alanında kör noktaların oluşmasına veya renk algısının bozulmasına neden olabiliyor. Bazı vakalarda ise ortaya çıkan görme kaybı kalıcı nitelik taşıyabiliyor.
Konuya ilişkin değerlendirmelerde bulunan Katar Üniversitesi Klinik Cerrahi Profesörü ve Doha The View Hastanesi Göz Hastalıkları ve Cerrahisi Uzmanı Prof. Dr. Ahmed Munir Itri, bu rahatsızlığın “nadirin de ötesinde nadir” bir komplikasyon olduğunu vurguladı. Itri, resmi uyarının ilacın kesin olarak körlük yapacağı anlamına gelmediğini, kamuoyundaki panik havasının tıbbi gerçeklerle uyuşmadığını belirtti.
Rakamlar ve bilimsel veriler ne söylüyor?
FDA’nın 126 klinik deneyi ve 134 binden fazla katılımcıyı kapsayan geniş çaplı meta-analizinde risk oranları somut verilerle ortaya kondu:
- GLP-1 Kullananlar: Katılımcıların takip süreleri hesaplandığında, optik nöropati görülme sıklığı yıllık 100 bin kişide 6,4 vaka olarak kaydedildi.
- Kontrol Grubu: Plasebo veya bu grup dışındaki diğer diyabet ilaçlarını kullanan grupta ise oran yıllık 100 bin kişide 3,8 vaka seviyesinde gerçekleşti.
Uzmanlar, bildirilen vakaların doğrudan ilaca bağlanmasının her zaman kolay olmadığını, zira diyabet ve obezite gibi altta yatan kronik rahatsızlıkların da kendi başına damar ve sinir hasarı riski barındırdığını hatırlatıyor. Nitekim Avrupa İlaç Ajansı (EMA) Güvenlik Komitesi de daha önce semaglutid etken maddeli ilaçlar için bu durumu “çok nadir bir yan etki” olarak sınıflandırmıştı.
Ani görme kaybında acil müdahale uyarısı
Kuzey Amerika Nöro-Oftalmoloji Derneği verilerine göre, ortaya çıkan optik nöropati tablosunu tamamen geri döndürebilecek kanıtlanmış bir tedavi yöntemi bulunmuyor. Bazı hastalarda merkezi görme zamanla kısmi bir toparlanma gösterse de görme alanındaki daralmalar genellikle kalıcı olabiliyor.
Sağlık otoriteleri, GLP-1 grubu ilaçları kullanan kişilerin ani, ağrısız görme bulanıklığı veya karanlık noktalar fark etmeleri halinde vakit kaybetmeden bir göz doktoruna başvurmaları gerektiğini vurguluyor. Tanının kesinleşmesi durumunda ise hekim kontrolünde ilacın kullanımının derhal durdurulması tavsiye ediliyor. Uzmanlar, obezitenin karmaşık bir kronik hastalık olduğunu hatırlatarak ilaç kullanımının bir irade tartışmasından ziyade doktor gözetiminde kâr-zarar analiziyle yürütülmesi gerektiğinin altını çiziyor.
