Çinli bilim insanları, ağır beyin hasarı nedeniyle bilinç bozukluğu yaşayan hastaların tedavisinde düşük yoğunluklu odaklanmış ultrason dalgalarını kullanarak umut verici sonuçlara ulaştı. Çin Bilimler Akademisi’ne bağlı Shenzhen İleri Teknoloji Enstitüleri ile Kunming Tıp Üniversitesi araştırmacılarının yürüttüğü klinik deneyde, 24 hastadan 13’ünde bilinç düzeyine dair olumlu gelişmeler gözlendi.
Cerrahi müdahaleye gerek kalmadan beynin derin katmanlarına ulaşan teknoloji, kafatası açılmadan ya da elektrot yerleştirilmeden uygulanıyor. Tedavi protokolünde, manyetik rezonans (MR) kılavuzluğunda beynin uyanıklık ve duyusal aktarım merkezi sayılan talamus bölgesi hedefleniyor. Çin devlet televizyonu CCTV’de yayımlanan vakalar arasında, geçirdiği beyin kanaması sonrası yaklaşık üç ay bilinci kapalı kalan bir hastanın, uygulanan seanslar ve rehabilitasyon desteğiyle konuşma, bağımsız yemek yeme ve destekle yürüme yetilerini yeniden kazandığı aktarıldı.
Ses dalgaları derin beyin dokusunu nasıl uyarıyor?
Kafatasını güvenle aşabilen düşük yoğunluklu ultrason dalgaları, uyanıklık ve algı mekanizmalarından sorumlu nöron ağlarını titreşim yoluyla aktive etmeyi amaçlıyor. Talamus bölgesinin bilinç seviyesindeki kritik rolüne dikkat çeken araştırmacılar, bu yöntemin hem teşhis süreçlerinde haritalama yapmayı hem de hasarlı nöral devreleri canlandırmayı kolaylaştırdığını vurguluyor.
Literatürdeki diğer başarılı vakalar
Yürütülen 24 kişilik geniş kapsamlı deney öncesinde, hakemli tıp dergilerinde tekil vaka analizleri yayımlanmıştı:
- Kronik bilinç bozukluğu olan yetişkin hasta: Frontiers in Psychiatry dergisinde yayımlanan çalışmada, haftada 3 kez 20 dakikalık toplam 12 seans uygulanan hasta, asgari bilinç düzeyinin üzerine çıkarak çevreye anlamlı tepkiler vermeye başladı.
- Pediatrik vaka: Brain Injury dergisinde yer alan araştırmada ise benzer protokolle tedavi edilen bir çocuğun bilinç skorunun 8’den 20 puana yükseldiği, yutma ve ağızdan beslenme reflekslerinin geri geldiği tespit edildi.
- Erken dönem UCLA çalışması: 2016 yılında Kaliforniya Üniversitesi (UCLA) uzmanları da ağır travma sonrası talamusa odaklı ultrason uygulayarak bilinç uyanışı sağlayan ilk klinik verileri paylaşmıştı.
Tedavi ne zaman rutin hale gelecek?
Çinli uzmanlar, bilinç bozukluklarında hastaların sadece gözlerini açmasının tam bir iyileşme anlamına gelmediğini hatırlatarak klinik değerlendirmelerin temkinli yapılması gerektiğine işaret ediyor. Deney grubundaki 13 hastada görülen ilerleme kayda değer bulunsa da yöntemin standart bir tedavi protokolüne dönüşebilmesi için plasebo kontrollü ve daha geniş katılımlı araştırmalara ihtiyaç duyuluyor.
Bilim dünyası, kalıcı bir yan etki gözlenmemesini büyük bir avantaj olarak değerlendirirken, yöntemin klinik onayı için hastaların uzun vadeli takip edilmesi ve seans aralıklarının optimize edilmesi gerektiğinin altını çiziyor.
