Bel ve boyun ağrılarını hafifletmek, kas tutulmalarını gevşetmek için yaygın olarak başvurulan elektrikli ısıtıcı pedler ile sıcak su torbaları, kontrolsüz ve uzun süreli kullanıldığında ciddi cilt hasarlarına davetiye çıkarıyor. Günde yaklaşık 12 saat boyunca beline sıcak su pedi uygulayan 36 yaşındaki Megan Hannon adlı kadının cildinde balık ağı desenli kırmızı-kahverengi lekelerin oluşması ve bu sürecin sosyal medyada milyonlarca kez izlenmesi, tıp dünyasında “kızarmış deri sendromu” olarak bilinen tabloyu yeniden gündeme taşıdı.
Kızarmış deri sendromu (Erythema ab igne) nedir?
Tıbbi literatürde “Erythema ab igne” (EAI) olarak adlandırılan rahatsızlık, doğrudan cildi yakacak kadar yüksek olmayan ancak uzun süre maruz kalındığında deri dokusunda ve damar yapısında kümülatif hasar bırakan ısı kaynakları sebebiyle gelişiyor.
Geçmişte açık ocak başında çalışan madenciler, fırıncılar ve aşçılarda görülen bu durum; günümüzde elektrikli battaniyeler, ısıtıcı pedler, sıcak su torbaları ve kucakta uzun süre tutulan dizüstü bilgisayarlar nedeniyle ortaya çıkıyor. 1995-2008 yılları arasında yapılan klinik derlemeler, elektrikli ısıtma cihazlarına bağlı cilt yanıklarının yüzde 33,9 oranında arttığını gösteriyor.
Genellikle ağrısız başlayan bu rahatsızlık, cildin üzerinde dantel veya ağ görünümünde mor, kahverengi ve koyu lekeler bırakıyor. Isı kaynağı kesildiğinde lekelerin çoğu zamanla gerilese de kalıcı hiperpigmentasyon vakalarında lazer veya topikal krem tedavileri gerekebiliyor; nadir durumlarda ise kronik hasarın cilt kanserine zemin hazırlama riski bulunuyor.
Isıtıcı pedleri güvenli kullanmanın 5 kuralı
Uzmanlar, kasları rahatlatmak amacıyla kullanılan ısı kaynaklarının bir sağlık tehdidine dönüşmemesi için şu önlemlerin alınmasını tavsiye ediyor:
- Doğrudan temas ettirmeyin: Cihaz ile deri arasına mutlaka bir havlu veya giysi katmanı koyarak ısının doğrudan temasını engelleyin.
- Süreyi sınırlı tutun: Uygulamayı tek seferde 15 ila 30 dakika arasında tutun, gün boyu vücutta bırakmayın.
- Uyurken kesinlikle kullanmayın: Isıtıcı ped açıkken uykuya dalmak, his kaybı nedeniyle yanıkların ve derin doku hasarlarının fark edilmesini engeller.
- Düşük ısıyla başlayın: Isının daha yüksek olması ağrının daha çabuk geçeceği anlamına gelmez; en düşük kademede başlayıp cildi sürekli gözlemleyin.
- Kablo ve dokuyu kontrol edin: Yıpranmış, kırılmış veya termostatı bozuk cihazları kullanmayın.
Kimler daha fazla risk altında?
Özellikle diyabetik nöropati (şeker hastalığına bağlı duyu kaybı) yaşayan hastalar, dolaşım bozukluğu bulunanlar ve yaşlılar sıcaklık artışını vaktinde hissedemedikleri için derin yanık tehlikesiyle karşı karşıya kalıyor.
Öte yandan hamile kadınların karın ve alt bel bölgesine yüksek ısı kaynakları temas ettirmemesi, açık yaraların veya enfekte dokuların üzerine sıcak kompres uygulanmaması gerektiği bildiriliyor. Isı terapisinden fayda sağlarken güvenli zaman sınırlarına ve düşük kademelere uymak, kalıcı doku hasarlarını önlemenin temel şartı olarak öne çıkıyor.
