Sinema perdesinde izlediğimiz korku hikayeleri, çoğu zaman yalnızca kurgusal birer gerilim unsuru olmanın ötesine geçerek bireysel ve toplumsal kaygılarımızın birer yansıması olarak karşımıza çıkıyor. Günlük hayatta kaçınabileceğimiz küçük tehditlerin aksine nükleer yıkım, küresel salgınlar veya toplumsal güvensizlik gibi büyük tehlikeler, sinema aracılığıyla somut birer karaktere ve hikayeye dönüşüyor.
Bu durumun en çarpıcı örneklerinden biri 2020 yılının başında koronavirüs salgınının yayılmasıyla yaşandı. Warner Bros. verilerine göre, 2011 yapımı “Salgın” (Contagion) filmi, Aralık 2019’da stüdyo kütüphanesinde 270. sıradayken salgının başlamasıyla birlikte 2020’nin ilk aylarında en çok izlenen ikinci yapım konumuna yükseldi.
Eylül 2020’de yayımlanan ve 310 katılımcıyla gerçekleştirilen “Pandemi Pratiği” başlıklı araştırma, korku ve felaket filmleri izleyen bireylerin salgın sürecinde psikolojik olarak daha az sıkıntı yaşadığını ve kendilerini krize karşı daha hazırlıklı hissettiğini ortaya koydu.
Godzilla: Nükleer bombanın canavar suretinde dönüşü
Yönetmen Ishiro Honda’nın 1954 yılında Japonya’da vizyona giren “Godzilla” filmi, Hiroşima ve Nagazaki’ye atom bombası atılmasından yalnızca dokuz yıl sonra izleyiciyle buluştu. Filmin gösterime girdiği yılın mart ayında, Pasifik Okyanusu’ndaki ABD hidrojen bombası denemesi sırasında bir Japon balıkçı teknesinin radyoaktif serpintiye maruz kalması, filmin açılış sahnesine doğrudan ilham verdi.
- Savaşın izleri: Hiroşima’yı bizzat ziyaret eden Honda, gördüğü yıkımın etkilerini ve atom bombasının özelliklerini dev bir canavar figürüne aktardı. DePaul Üniversitesi’nden araştırmacı Yuki Miyamoto’ya göre Godzilla’nın pulları dahi radyasyon yanıklarını andırıyor ve karakter aynı zamanda nükleer denemelerin bir kurbanını temsil ediyor.
- Gişe başarısı ve sansür: Nükleer tehdide ses ve beden kazandıran film, ilk gösteriminde Japonya’da yaklaşık 9,6 milyon kişi tarafından izlendi. Ancak 1956’da ABD pazarı için hazırlanan kurguda Nagazaki, radyoaktif yağmur ve Amerikan hidrojen testlerine yapılan atıflar çıkarıldı veya yumuşatıldı.
Kapan: İyi niyet maskesi ardındaki toplumsal gerilim
Jordan Peele’in 2017 yapımı “Kapan” (Get Out) filmi, siyahi fotoğrafçı Chris’in beyaz kız arkadaşının ailesini ziyareti sırasında yaşadığı tedirginliği konu alıyor. Ailenin aşırı sıcak ve hoşgörülü tavırlarının ardındaki gizli tehdidi işleyen yapım, bireysel psikolojiden ziyade toplumsal gerilime odaklanıyor.
4,5 milyon dolarlık mütevazı bütçesine karşılık dünya genelinde 255,4 milyon dolar hasılat elde eden film, eleştirmen Trevor Johnston tarafından “Siyahilerin Hayatı Değerlidir” (Black Lives Matter) hareketinin yükseliş döneminin ve liberal elitlere duyulan güvensizliğin sinemadaki karşılığı olarak değerlendirildi.
Evler güvenliğini yitirdiğinde: Ekonomik kriz ve şiddet korkusu
Araştırmacılar Todd Platts ve Mathias Clasen tarafından 2006-2016 yılları arasındaki en yüksek hasılatlı 117 korku filmi üzerine yapılan çalışma, “ev istilası” temalı yapımların yükselişini 11 Eylül saldırıları ve 2008 küresel finans krizine bağlıyor.
“Ziyaretçiler” (The Strangers) ve “Arınma Gecesi” (The Purge) serisi gibi yapımların ticari başarısını inceleyen araştırmacılar, perili ev hikayelerini finans krizi sonrası evini kaybetme endişesiyle; ev istilası filmlerini ise zengin ile yoksul arasındaki uçurumun derinleşmesiyle ilişkilendiriyor. Bununla birlikte yapım maliyetleri ve dağıtım politikaları gibi ticari faktörler de bu türlerin yaygınlaşmasında belirleyici rol oynuyor.
Aynı korku karşısında farklı izleyici tercihleri
Ortak tehditler her izleyiciyi aynı tür yapımlara yönlendirmiyor. YPulse araştırma şirketinin Nisan 2020’de 13-39 yaş aralığındaki katılımcılarla yaptığı ankete göre, katılımcıların yüzde 31’i salgını duyduktan sonra salgın veya kıyamet temalı bir film izlediğini belirtti.
Buna karşın her on kişiden yedisi sonraki haftalarda karanlık hikayeler yerine daha neşeli içeriklere yönelmeyi planladığını ifade etti. Felaket filmlerini tercih eden izleyicilerin bir kısmı bu yapımların kaygılarını artırdığını söylerken, diğer bir kısmı ise kendilerini daha iyi hissettirdiğini dile getirdi. Bu tablo, izleyicilerin tehlikeyle yüzleşme ya da ondan uzaklaşma biçimleri farklılaşsa da sinema tercihlerinin doğrudan gerçek hayattaki korkularla şekillendiğini gösteriyor.


















