Karaciğer hücrelerinde yüzde 5’in üzerinde trigliserit birikmesiyle ortaya çıkan ve uzun yıllar yalnızca yaşam tarzı değişiklikleriyle yönetilmeye çalışılan karaciğer yağlanması tedavisinde yeni bir aşamaya geçildi. Avrupa’da karaciğer hastalıkları, diyabet ve obezite alanlarında uzmanlaşan tıp dernekleri, Eylül 2026’da yayımladıkları yeni klinik rehberle metabolik disfonksiyon ilişkili steatohepatit (MASH) tedavisinde ilaç seçimine yönelik güncel çerçeveyi belirledi.
Amerika Birleşik Devletleri’nde iki yeni ilacın onaylanmasının ardından yayımlanan bu rehber, belirli hasta grupları için tedaviyi yalnızca beslenme ve egzersizle sınırlı tutmaktan çıkarıp doğrudan karaciğerdeki iltihabı ve doku sertleşmesini (fibrozis) hedefleyen bir yaklaşıma taşıyor. Ancak uzmanlar, bu ilaçların her karaciğer yağlanması vakası için uygun olmadığına dikkat çekiyor; hastalığın evresi ve fibrozis derecesi tedavi kararında belirleyici rol oynuyor.
Karaciğer yağlanması ne zaman tehlikeli boyuta ulaşıyor?
Metabolik disfonksiyon ilişkili steatotik karaciğer hastalığı (MASLD), karaciğerde yağ birikimine ek olarak fazla kilo, diyabet, kan yağlarında bozukluk veya yüksek tansiyon gibi en az bir metabolik risk faktörünün bulunmasıyla teşhis ediliyor. Yağ birikimine hücre hasarı ve iltihaplanma eşlik ettiğinde tablo steatohepatite (MASH) dönüşüyor ve vücut zamanla fibrozis adı verilen skar (yara) dokusu oluşturmaya başlıyor.
Genellikle belirti vermeden ilerleyen bu hastalıkta, kan tahlillerindeki karaciğer enzimlerinin normal çıkması bile fibrozis varlığını dışlamaya yetmiyor. Özellikle Tip 2 diyabet veya birden fazla metabolik risk faktörü bulunan hastalarda siroza ilerleme riski artarken, erken teşhis ve doğru müdahale ile hastalığın durdurulması veya geriletilmesi mümkün olabiliyor.
Tedavinin temel taşı: Beslenme ve fiziksel aktivite
Avrupa rehberi, fazla kilolu hastalarda kalıcı kilo kaybının tedavinin ana omurgası olmayı sürdürdüğünü vurguluyor. Vücut ağırlığının yüzde 5’inin kaybedilmesi karaciğer yağını azaltırken, yüzde 7 ila 10 oranındaki kilo kaybı iltihabı iyileştiriyor; yüzde 10’un üzerindeki kayıplar ise fibrozisin gerilemesi için daha yüksek şans sunuyor. Normal kilolu veya kas kaybı yaşayan hastalarda ise kas kütlesini koruyarak yağ oranını azaltmaya odaklanan özel planlar uygulanıyor.
Beslenme düzeninde sebze, baklagiller, tam tahıllar, balık ve zeytinyağı ağırlıklı Akdeniz diyeti önerilirken; şekerli içecekler, aşırı işlenmiş gıdalar ve doymuş yağların sınırlandırılması isteniyor. Ayrıca haftada en az 150 dakika orta yoğunlukta tempolu yürüyüş ve direnç egzersizleri, belirgin kilo kaybı olmasa bile insülin duyarlılığını artırarak karaciğer yağını azaltıyor.
Onaylanan iki yeni ilaç: Resmetirom ve Semaglutid
Yeni rehber, siroz aşamasına geçmemiş ancak ikinci veya üçüncü evre (orta ila ileri düzey) fibrozisi bulunan yetişkin MASH hastaları için yaşam tarzı değişikliklerine ek olarak iki ilacı gündeme alıyor:
Resmetirom: Doğrudan karaciğeri hedefleyen ilk tedavi
ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) tarafından Mart 2024’te onaylanan ve ağız yoluyla alınan Resmetirom (ticari adıyla Rezdiffra), karaciğerdeki tiroid hormonu beta reseptörlerini aktive ederek yağ metabolizmasını düzenliyor. 966 hastayı kapsayan klinik çalışmada, 52 hafta sonunda ilacı kullananların yüzde 26 ila 30’unda fibrozis kötüleşmeden iltihabın tamamen geçtiği (plasebo grubunda yüzde 10), yüzde 24 ila 26’sında ise fibrozisin en az bir evre iyileştiği görüldü. İshal ve bulantı gibi yan etkileri bulunan ilacın, safra kesesi sorunları ve kolesterol ilaçlarıyla etkileşim riski nedeniyle sıkı hekim takibinde kullanılması gerekiyor.
Semaglutid: Metabolik koruma ve kilo kontrolü
FDA’nın Ağustos 2025’te aynı hasta grubu için onayladığı haftalık enjeksiyon Semaglutid (Wegovy), GLP-1 hormon reseptörleri üzerinden iştahı azaltarak kilo kaybı ve metabolik iyileşme sağlıyor. 800 hastanın ara verilerinin incelendiği ESSENCE çalışmasında, 72 hafta sonunda hastaların yüzde 62,9’unda fibrozis ilerlemeden iltihabın gerilediği, yüzde 36,8’inde ise fibroziste iyileşme sağlandığı ve ortalama yüzde 10,5 kilo kaybı gerçekleştiği kaydedildi. Uzmanlar, çalışma tasarımları ve süreleri farklı olduğu için iki ilacın başarı oranlarının doğrudan kıyaslanmaması gerektiğini belirtiyor. Semaglutid; pankreatit riski ile kişisel veya ailesel medüller tiroid kanseri öyküsü bulunan kişiler için uygun görülmüyor.
Hangi hasta için hangi tedavi seçilmeli?
Eylül 2026 Avrupa rehberine göre, iki ilacın rutin olarak birlikte kullanılması önerilmiyor ve ilaç seçimi hastanın genel profiline göre hekim tarafından belirleniyor. Hastalığa obezite, Tip 2 diyabet veya yüksek kardiyovasküler risk eşlik ediyorsa Semaglutid öne çıkarken; obezitesi bulunmayan veya GLP-1 grubu ilaçları tolere edemeyen hastalarda Resmetirom tercih edilebiliyor.
Fibrozis erken aşamada nasıl tespit ediliyor?
Standart ultrason görüntülemesi yağlanmayı gösterse de fibrozis derecesini her zaman ortaya koyamıyor. Bu nedenle hekimler, biyopsiye gerek kalmadan risk analizi yapmak için önce yaş, karaciğer enzimleri ve trombosit sayısına dayanan FIB-4 indeksini hesaplıyor; gerekli durumlarda ise karaciğer sertliğini ölçen FibroScan gibi görüntüleme yöntemlerine başvuruyor. Kasım 2026 itibarıyla tirzepatid, efruxifermin, lanifibranor ve survodutide gibi diğer aday ilaçların klinik testleri sürerken, uzmanlar karaciğerde kalıcı hasar oluşmadan erken teşhis konulmasının en kritik adım olduğunu vurguluyor.








