Dünya yörüngesinde görev yapan küçük bir otonom robot, astronotların doğrudan müdahalesi olmadan bir uzay yapısının montajını başarıyla gerçekleştirdi. Mevcut roketlerin taşıma kapasitesine sığmayacak kadar büyük teleskop ve gözlemevlerinin gelecekte doğrudan uzayda inşa edilmesinin önünü açan bu kritik deney, havacılık ve uzay mühendisliğinde yeni bir dönemin kapısını araladı.
Yörüngede otonom montaj dönemi başladı
Kaliforniya Teknoloji Enstitüsü (Caltech), ABD Savunma İleri Araştırma Projeleri Ajansı (DARPA) tarafından finanse edilen proje kapsamında “ASTRA” adlı robotun yürüttüğü deneyin başarıyla sonuçlandığını duyurdu. Geçtiğimiz mart ayında bir metreküpten daha küçük bir yük hacmiyle yörüngeye fırlatılan robot; mekanik bir kol, hafif yapı boruları, metal bağlantı parçaları ve yansıtıcı malzemeler taşıyordu.
Yörüngede Dünya üzerinde önceden birleştirilmiş iki bölümü dışarı çıkaran ASTRA, ardından üçüncü bölümü tamamen kendi başına monte etmeyi başardı. Caltech Havacılık ve İnşaat Mühendisliği Profesörü ve NASA Jet İtki Laboratuvarı araştırmacısı Sergio Pellegrino, elde edilen sonucu “Uzayda ilk kez bir yapı otonom olarak inşa edildi” sözleriyle değerlendirdi.
Teleskoplar neden uzayda inşa edilecek?
Günümüzde uzay teleskoplarının önündeki en büyük engel, dev aynaların ve hassas cihazların fırlatma öncesinde roketlerin burun kısmına sığacak şekilde katlanma zorunluluğu. Örneğin James Webb Uzay Teleskobu, uzaya ulaştıktan sonra aynasını ve güneş kalkanını açabilmek için son derece karmaşık ve riskli bir mekanizmaya ihtiyaç duymuştu.
ASTRA projesi ise parçaların ayrı ayrı uzaya gönderilip yörüngede robotlar tarafından birleştirilmesi fikrini test ediyor. 1,4 metre çapında yansıtıcı bir anten kurmak üzere tasarlanan sistemde kompozit fiber borular, alüminyum eklemler ve hafif yansıtıcı zarlar kullanılıyor. Yer çekimsiz ortamda yüksek hassasiyet gerektiren bu montaj süreci, araca yerleştirilen 11 kamera aracılığıyla takip edildi.
Kilometrelerce uzunlukta yapılar hedefleniyor
Teknik aksaklıklar ve zaman kısıtlamaları nedeniyle 11 bölümden oluşması planlanan antenin tamamı bitirilemese de üçüncü parçanın başarıyla monte edilmesi, sistemin yörüngede otonom üretim yapabildiğini kanıtladı. Aralık 2026’da tamamlanması beklenen deneyden elde edilecek veriler, robotun daha gelişmiş sürümlerinin tasarlanmasında kullanılacak.
DARPA program yöneticisi Andrew Detor, nihai hedeflerinin mevcut roket kapasitelerini aşan yüzlerce metre, hatta kilometrelerce uzunlukta uzay yapıları inşa etmek olduğunu belirtti. Bu teknolojinin gelecekte devasa iletişim antenlerinin, uzay tabanlı güneş enerjisi santrallerinin ve bugünkünden çok daha büyük aynalara sahip astronomik gözlemevlerinin kurulmasına imkan tanıyacağı öngörülüyor.


















