Yapay zekanın küresel ölçekte kitlesel bir işsizlik dalgasına yol açacağı yönündeki kaygılara rağmen, ABD iş gücü piyasasından gelen resmi veriler tablonun sanılandan farklı geliştiğini gösteriyor. ABD Çalışma İstatistikleri Bürosu’nun verilerine göre ekonomi ağustos ayında 162 bin yeni istihdam sağlayarak beklentileri aştı; işsizlik oranı ise yüzde 4,1 ile son yarım yüzyılın en düşük seviyelerinde kalmayı sürdürdü. Özellikle 20-24 yaş arası gençlerin işsizlik oranının genel ortalamaya yaklaşması, yeni mezunların teknolojiden ilk darbeyi alacağı teorisini şimdilik boşa çıkardı.
İstihdam danışmanlığı şirketi Challenger, Gray & Christmas, şirketlerin yıl başından bu yana yapay zeka odaklı yeniden yapılanmalar kapsamında ayda ortalama 16 bin çalışanı işten çıkardığını bildirdi. Ancak *The Economist* dergisinin analizine göre bu kayıplar pazarın genelinde sınırlı kalıyor. 2023 ortasından bu yana teknoloji nedeniyle yaklaşık 200 bin pozisyon kapanırken, yapay zeka ekosistemi ülkede yaklaşık 1 milyon yeni iş alanı üretti.
Veri merkezleri ve elektrik altyapısı istihdamı sırtlıyor
Yeni istihdam dalgasının arkasındaki en büyük itici gücü, yapay zeka modellerini çalıştırmak için gereken devasa fiziksel altyapı yatırımları oluşturuyor. Goldman Sachs, çipler, sunucular, soğutma sistemleri ve enerji iletimine yapılan harcamaların 2022’ye kıyasla yıllık 500 milyar dolar arttığını tahmin ediyor. ABD Nüfus Sayım Bürosu verilerine göre veri merkezi inşaat harcamaları yıllık 75 milyar doları aşarak rekor kırdı.
Bu devasa genişleme elektrik teknisyenleri, iklimlendirme uzmanları, ağ mühendisleri ve montaj personeline olan talebi patlattı. Veri merkezleriyle bağlantılı sektörlerde 2023’ten bu yana 320 binden fazla net istihdam sağlandı. İşe alım platformu Indeed, veri merkezlerindeki bakım-onarım pozisyonlarının diğer sektörlerdeki benzer işlere kıyasla yüzde 40 daha yüksek maaş sunduğunu kaydederken; elektrikli ekipman imalatında saatlik ücretler yıllık bazda yüzde 13’ün üzerinde artış gösterdi.
Beyaz yakada yeni uzmanlık alanları doğuyor
Yapay zeka yalnızca saha çalışanlarına değil, yeni nesil ofis personeline de kapı açtı. Model mühendisleri, veri etiketleme uzmanları, sektörel yapay zeka entegratörleri ve şirketlerin teknoloji stratejisini belirleyen “Yapay Zeka Yöneticileri” (Head of AI) en çok aranan roller haline geldi.
LinkedIn verilerine göre 2023-2025 yılları arasında yapay zeka alanında 640 binden fazla uzmanlık pozisyonu açıldı. Burning Glass Enstitüsü ise ABD’deki profesyonel işlerin yaklaşık yüzde 1’inin doğrudan bu teknolojiyle bağlantılı hale geldiğini, bilgisayar ve yaşam bilimleri alanında bu oranın yüzde 5’e yaklaştığını bildiriyor.
Rutin ofis işleri geriliyor, yetenek dönüşümü şart
Yapay zekanın getirdiği verimlilik artışı hukuk asistanları ve pazar araştırma analistleri gibi bazı mesleklerde istihdamı büyütse de kazanımlar genele eşit dağılmıyor. Otomasyona açık rutin görevlerde çalışan iş gücü hızla eriyor:
- Müşteri hizmetleri pozisyonlarında yüzde 10’luk gerileme yaşandı.
- Sekreterlik ve idari destek personeli istihdamı yüzde 15 oranında azaldı.
- Veri girişi, muhasebe kayıtları ve temel grafik tasarım alanlarında ilanlar belirgin biçimde düştü.
ABD Çalışma İstatistikleri Bürosu, 2035 yılına kadar idari destek ve ofis operasyonlarında yaklaşık 752 bin pozisyonun tamamen yok olacağını öngörüyor. Mevcut veriler yapay zekanın kısa vadede net istihdam artışı sağladığını kanıtlasa da rutin işlerini kaybeden kitlelerin yüksek teknik beceri gerektiren yeni pozisyonlara nasıl adapte olacağı temel sınav alanı olmaya devam ediyor.
