Doğuran nadir bir hamam böceğinin süt proteinleri, toprağa gömülen bin adet pamuklu iç çamaşırı ve sümkürmenin aerodinamik analizi… İlk bakışta absürt görünen ancak arkasında titiz bilimsel yöntemler barındıran araştırmalar, 2026 Ig Nobel (Hümanist Alternatif Nobel) Ödülleri’nde sahneye çıktı. 3 Eylül’de İsviçre’nin Zürih kentindeki Kongresshaus’ta düzenlenen 36. ödül töreninde 10 farklı araştırma ekibi ödüllendirildi.
İzleyicilerin sahneye geleneksel olarak kâğıt uçaklar fırlattığı gecede, mantar ve insan ayağını birleştiren ilginç heykeller gerçek Nobel ödüllü dört bilim insanı tarafından sahiplerine takdim edildi.
Tuhaf sorular, gerçek bilimsel bulgular
Bu yıl ödüle layık görülen dikkat çekici bilimsel projeler şunlar oldu:
- Hamam böceği sütü (Kimya): *Diploptera punctata* türü doğuran hamam böceğinin sütündeki protein kristallerini inceleyen ekip kimya ödülünü kazandı. Araştırma, bu kristallerin inek sütünden yaklaşık üç kat daha yoğun enerji taşıdığını ve benzersiz bir protein yapısına sahip olduğunu ortaya koydu.
- Toprağa gömülen çamaşırlar (Toprak Bilimi): 25’ten fazla ülkede toprağa gömülen bin adet pamuklu iç çamaşırının iki ay sonraki çürüme ve deformasyon derecesi ölçülerek küresel ölçekte toprak biyolojik aktivitesi ve sağlığı haritalandırıldı.
- Sümkürme aerodinamiği (Tıp): Japon araştırmacı Tokuji Ono’nun 1977 tarihli “Nasıl sümkürülür? Sümkürmenin aerodinamik analizi” başlıklı, hava basıncı ve akış dinamiklerini inceleyen çalışması vefatının ardından tıp ödülüne layık görüldü.
- Sivrisinek ağzıyla 3D baskı (Teknoloji): Mısırlı araştırmacı Ali Afifi ve uluslararası ekibi, sivrisineklerin ağız organlarını mikroskobik 3D yazıcı nozülü olarak kullanan “Nekro-baskı” (Necroprinting) teknolojisiyle ödül aldı.
- Sıçratmayan pisuvar ve evrimsel öpüşme: Fizik ödülü idrar sıçramasını minimuma indiren akışkanlar mekaniği tasarımlı pisuvara giderken; biyomekanik dalında karıncalardan kutup ayılarına kadar canlılarda öpüşme benzeri temasların evrimsel kökenleri incelendi.
Törende ayrıca zenginlerin çocuklara ayrılan şekerleri alma eğilimi, ergen kokusunun bebek kokusuna kıyasla ebeveynlerde yarattığı iticilik ve zehirli yılanların vücutlarına basıldığında verdikleri tepkiler gibi araştırmalar da ödüllendirildi.
35 yıl sonra ilk kez ABD dışına çıktı
*Annals of Improbable Research* dergisi tarafından 1991’den bu yana organize edilen organizasyon, 35 yıllık tarihinde ilk defa ABD sınırlarının dışına taşındı. Daha önce Harvard Üniversitesi ve MIT salonlarında icra edilen tören, vize kısıtlamaları ve uluslararası bilim insanlarının ABD’ye seyahatlerinde yaşanan politik engeller sebebiyle Avrupa’ya alındı.
Ödülün kurucusu Marc Abrahams, törenlerin bundan sonra dönüşümlü olarak Avrupa kentlerinde süreceğini, 2027 organizasyonunun Belçika’nın Anvers şehrinde, 2028’in ise yeniden Zürih’te yapılacağını açıkladı. Bilimi mizah yoluyla popüler kılmayı amaçlayan Ig Nobel, sıra dışı bir merakın ardındaki gerçek bilimsel kıymeti kutlamaya devam ediyor.
