Almanya’nın Saksonya-Anhalt eyaletinde pazar akşamı sandıkların açılmasıyla birlikte Hristiyan Demokrat Birlik’in (CDU) yaşadığı çöküş, eyalet sınırlarını aşarak doğrudan Berlin’deki federal hükümeti hedef alan bir siyasi krize dönüştü. 1949’dan bu yana federal düzeyde altı kez başbakan çıkaran merkez sağ CDU’nun oylarının yüzde 17,2’ye gerileyerek yarı yarıya erimesi; aşırı sağcı Almanya için Alternatif (AfD) partisinin ise oylarını katlayarak yüzde 43,8 ile tarihi bir birinci parti konumuna yükselmesi siyasi dengeleri sarstı.
Bu hezimet, AfD’nin yükselişini durdurma ve partinin oylarını yarıya indirme vaadiyle iktidara gelen Başbakan Friedrich Merz’i doğrudan hedef tahtasına oturttu. Alman basını sonuçları “9 büyüklüğünde bir siyasi deprem” olarak nitelendirirken, hem liberal-sol hem de muhafazakâr medya Merz’in geleceğini sorgulamaya başladı.
Basında istifa çağrıları: “Merz bu dönem için yanlış isim”
Eyalet seçim sonuçlarının resmiyet kazanmasıyla birlikte Alman basınında çıkan sert analizler, krizin boyutunu ortaya koydu:
- Der Spiegel sert yüklendi: Başkent temsilcisi Dirk Kurbjuweit, “Merz bu dönem için açıkça yanlış kişi” başlıklı analizinde, şansölyelerin başarısının AfD’yi frenleme kapasitesiyle ölçüldüğünü ve Merz’in bunu başaramadığını yazdı. Yazıda, nasyonal sosyalist dönemin bitiminden 80 yılı aşkın süre sonra aşırı sağcı bir partinin böylesine ezici bir farkla birinci çıkmasının şok etkisi yarattığı vurgulandı.
- Die Welt’ten ‘Merz’i devirecek güçte’ uyarısı: Muhafazakâr Die Welt gazetesi, Nikolaus Doll imzalı analizinde seçimin Başbakan Merz ve federal koalisyonunu doğrudan siyasi hayatta kalma mücadelesine ittiğini ve sonucun Merz’i koltuğundan edebilecek “patlayıcı bir güce” sahip olduğunu belirtti.
- FAZ: “Siegmund çekti, Merz itti”: Frankfurter Allgemeine Zeitung ise Ulrich Siegmund liderliğindeki AfD kampanyasının seçmeni konsolide ederken, Merz hükümetinin yarattığı hoşnutsuzluğun seçmeni aşırı sağa ittiğini kaydetti.
Koalisyon ortakları ve yaklaşan eyalet seçimleri
Almanya’da istihbarat servisleri tarafından aşırı sağcı olarak sınıflandırılan bir partinin ilk kez bir eyalet parlamentosu seçiminde açık ara birinci çıkması, Berlin’deki CDU/CSU-SPD koalisyonunun iç dengelerini de sarstı:
- Koalisyon ortağı SPD’den uyarı: SPD Eş Genel Başkanı Lars Klingbeil, seçim sonuçlarının federal hükümetin yürüttüğü reform programını ve genel siyasetini baştan aşağı gözden geçirmesi için yeterli bir gerekçe olduğunu açıkladı.
- Eyalette hükümet kurma çıkmazı: CDU’nun başbakan adayı Sven Schulze’nin SPD, Yeşiller ve Sol Parti ile birlikte zoraki bir blok oluşturup oluşturamayacağı belirsizliğini korurken, bu durum CDU tabanında derin bir çatlak riski doğuruyor.
- Takvimdeki yeni sınavlar: Önümüzdeki iki hafta içinde Mecklenburg-Vorpommern ve Berlin eyaletlerinde de sandıklar kurulacak. Doğu kanadında CDU’nun anketlerdeki düşüş eğiliminin devam etmesi, Merz’in arka arkaya yaşanacak olası sandık yenilgileri karşısında başbakanlık koltuğundaki meşruiyetini tamamen yitirmesine yol açabilir.
