Amerika Birleşik Devletleri’nde 2025 ile 2032 yılları arasında 10 trilyon doları aşması öngörülen yapay zeka altyapı yatırımlarında ivme kaybı ve yapısal kriz sinyalleri belirginleşiyor. Financial Times tarafından yayımlanan kapsamlı rapora göre; veri merkezi projelerinde yaşanan gecikmeler, borçlanma maliyetlerindeki sert yükseliş ve yatırımcı güvenindeki gerileme, teknoloji devlerinin genişleme planlarını doğrudan tehdit ediyor.
Sektör analistleri, yapay zekanın artan hesaplama gücü talebini karşılamak üzere kurulan yeni nesil girişimlerin ciddi mali, operasyonel ve yasal engellerle karşı karşıya kaldığını bildiriyor. Yaşanan kriz, sektörde 5 temel başlık altında kendini hissettiriyor:
Veri merkezi projeleri ardı ardına durduruluyor
Mevzuat ve regülasyon araştırmaları şirketi RegLayer verilerine göre, bu yıl en az 47 büyük ölçekli veri merkezi projesi ertelendi, iptal edildi veya askıya alındı. Bernstein analistleri ise ABD genelinde planlanan veri merkezi projelerinin yalnızca yüzde 35’inin güvenilir bir şekilde hayata geçirilme potansiyeline sahip olduğunu vurguluyor. Bu durum, sektörün büyüme hedefleri konusunda soru işaretlerini artırıyor.
Hisse senedi ve tahvil piyasalarındaki baskı da derinleşiyor. Yüksek faiz oranları ve şirketlerin borç yükümlülüklerine dair endişeler nedeniyle CoreWeave gibi öncü altyapı sağlayıcılarının hisseleri kısa sürede yüzde 25 değer kaybetti. Benzer şekilde SB Energy ve Fermos gibi şirketlerin halka arz planları askıya alınırken, OpenAI’ın halka arz hedeflerinde de ertelemeler yaşandığı bildirildi.
Milyarlarca dolarlık finansman uçurumu
Altyapı geliştirici şirketlerin taahhüt ettikleri projeler ile temin edebildikleri kaynaklar arasındaki fark hızla açılıyor:
- SB Energy: SoftBank, OpenAI ve Nvidia tarafından desteklenen şirket, henüz tamamlanmış bir veri merkezine sahip olmamasına rağmen 430 milyar dolarlık gelecekteki gelire bağlı sözleşmeleri tamamlamak için 174 milyar dolarlık taze finansmana ihtiyaç duyuyor.
- Nebius: Genişleme yatırımları için yaklaşık 250 milyar dolarlık sermayeye gereksinim duyarken, bu miktarın şu ana dek yalnızca yüzde 20’sini güvence altına alabilmiş durumda.
Artan maliyetler ve yerel yönetimlerin engelleri
Mühendislik revizyonları, tedarik gecikmeleri ve enflasyonist baskılar proje bütçelerini altüst ediyor. Teksas’taki bir projesinde 359 milyon dolarlık maliyet aşımını tek başına üstlenmek zorunda kalan Cipher, projenin tamamlanması için ek 750 milyon dolarlık kaynağa ihtiyaç duyuyor. Ayrıca birçok sözleşmede, geliştiricilerin teslimat tarihlerini kaçırması durumunda teknoloji şirketlerine cezasız çekilme hakkı tanıyan maddelerin yer alması riski katlıyor.
Şebeke kapasitesi yetersiz ve tepkiler büyüyor
Financial Times araştırmalarına göre, ABD genelinde binden fazla yerel yönetim ve bölge konseyi, yapay zeka altyapı inşaatlarına karşı yasal sınırlamalar veya geçici moratoryumlar getirmek için harekete geçti. İnşaat izinlerinin zorlaşmasının yanı sıra enerji şebekesine bağlantı talepleri de reddedilebiliyor. Birçok regülatör kurum, kendi enerji santralini kurmayan veri merkezlerine şebekeden elektrik verilmesini kabul etmiyor.
Yaşanan bu tıkanıklık, yapay zekanın küresel hedefleri ile fiziksel altyapının gerçekleri arasındaki devasa uçurumu gözler önüne seriyor.
