Dijital oyun platformlarının yaygınlaşmasıyla birlikte oyun dünyasında uzun süredir tartışılan mülkiyet krizi, ABD Kongresi’nin gündemine taşındı. Oyun şirketleri kullanıcılara yalnızca “oynama lisansı” sattıklarını savunurken; 70 dolar gibi yüksek etiket fiyatları ödeyen oyuncular, sunucular kapansa ya da mağazalar kepenk indirse dahi satın aldıkları oyunun kalıcı mülkiyetine sahip olmaları gerektiğini savunuyor.
New York Temsilciler Meclisi Üyesi Demokrat Ritchie Torres tarafından hazırlanan yeni yasa tasarısı, dijital mağazalardaki satın alma süreçlerini kökten değiştirmeyi ve oyuncuların tüketici haklarını güvence altına almayı hedefliyor.
“NBA 2K25” krizi bardağı taşıran son damla oldu
Yasal düzenleme hamlesi, geçtiğimiz eylül ayında piyasaya sürülen “NBA 2K25” oyunu etrafında patlak veren krizin hemen ardından geldi. Yayıncı şirketin, oyunun çıkışından yaklaşık 1 yıl 3 ay sonra, yani 31 Aralık tarihinde sunucularını tamamen kapatacağını duyurması oyun camiasında büyük bir infiale yol açtı. Oyuncular, tam fiyat ödeyerek aldıkları bir yapımın bu kadar kısa sürede erişilemez hale getirilmesine sert tepki gösterdi.
Kongre Üyesi Torres, teknoloji platformu Ars Technica’da yer alan bilgilere göre tasarısına “Oyunculara Güç” (Power to the Players) adını verdi. Tasarı, şirketlerin keyfi kararlarına karşı ABD Federal Ticaret Komisyonu’nun (FTC) devreye girmesini ve yaptırım uygulamasını öngörüyor.
Torres, yayımladığı basın açıklamasında şu ifadelere yer verdi:
“Bir oyunu satın almak, tüketiciye yalnızca geçici bir kullanım izni değil, gerçek bir mülkiyet hakkı tanımalıdır. Tüketicilerin satın aldıkları oyuna kalıcı olarak sahip olma, diledikleri zaman oynama ve mülkiyetini devretme hakkı bulunmalıdır. Şirketin tek taraflı bir kararla fişini çekebileceği bir oyun, satış kılıfına sokulmuş gizli bir kiralamadan başka bir şey değildir. Bence kural çok basit olmalı: Parasını ödediysen, senindir.”
Yasa tasarıları peş peşe geliyor: Çevrim dışı mod şartı
Torres, bu alanda inisiyatif alan tek siyasetçi değil. Pennsylvania Eyalet Senatörü John Kane tarafından daha önce sunulan “Oyunlarımızı Koruyun” (Protect Our Games) yasa tasarısı da benzer yaptırımlar içeriyor. Kane’in teklifi; yayıncı firmaların çevrim içi sunuculardan bağımsız, tek oyunculu bir çevrim dışı (offline) oyun modunu zorunlu kılmasını, aksi takdirde kullanıcılara oyun bedelinin en az yüzde 25’ini iade etmesini şart koşuyor.
Fiziksel medya tartışması ve Sony’ye tepkiler
Dijital mülkiyet tartışmaları, oyuncu topluluklarının kurduğu “Stop Killing Games” (Oyunları Öldürmeyi Durdurun) gibi sivil baskı hareketleriyle küresel bir boyuta ulaştı.
Kullanıcıların öfkesi, özellikle Sony’nin fiziksel disk üretimini aşamalı olarak azaltıp dijital dağıtıma ağırlık verme kararıyla daha da tırmandı. Satın alma sözleşmelerinde kullanıcılara yalnızca dijital lisans hakkı verildiğinin açıkça belirtilmesi PlayStation sahiplerini ayağa kaldırdı. Sony ise fiziksel disklerin toplam oyun satışları içindeki payının yaklaşık yüzde 20 seviyesine gerilediğini belirterek, kutulu oyunların lojistik ve üretim maliyetlerinin ekonomik rasyonelliğini kaybettiğini savunuyor.
ABD’deki yasa küresel oyuncuları nasıl etkileyecek?
ABD Kongresi ve Senatosu’ndan geçecek olası bir yasal düzenlemenin etkisi yalnızca Amerika sınırlarıyla sınırlı kalmayacak. Dijital mağazaların küresel yapısı gereği, dünyanın dört bir yanındaki oyuncular ABD merkezli dijital mağazalardan oyun satın alabildiği için yasanın getireceği tüketici hakları ve mülkiyet güvenceleri geniş bir coğrafyayı kapsayacak.
Uzmanlar, ABD pazarında kabul edilecek bağlayıcı bir tüketici standardının küresel yayıncıları tüm ülkelerdeki dijital sözleşmelerini revize etmeye mecbur bırakacağını öngörüyor.
