Sosyal medya devi Meta, ticari kullanım koşullarında yapmayı planladığı ve internet sitelerindeki verilerin yapay zekâ modellerini eğitmek amacıyla toplanmasına zemin hazırlayan tartışmalı düzenlemeden geri adım attı. 30 Ekim itibarıyla yürürlüğe girmesi hedeflenen yeni şartlarda yer alan ilgili madde, hukuk uzmanları ve medya kuruluşlarının sert tepkileri üzerine sessizce metinden çıkarıldı.
Gelişmeler, gazetecilik ve medya dinamiklerini takip eden “Nieman Lab” platformunun yayımladığı raporla gündeme taşındı. Taslak metindeki ilk düzenleme; Meta’ya, platformlarında ticari hesabı bulunan kurum ve sitelere ait bağlantı ve alan adlarını otomatik tarayıcı botlarla tarama, dizine ekleme ve bu içerikleri yapay zekâ sistemlerini geliştirip eğitmek üzere kullanma yetkisi tanıyordu.
Medya kuruluşları ve telif hakları alarmda
Düzenlemenin Facebook, Instagram ve WhatsApp üzerinde işletme hesabı bulunan medya organlarını da kapsaması sektörde ciddi bir endişe yarattı. Zira bu durum, yalnızca sosyal ağlarda paylaşılan gönderilerin değil; yayıncıların kendi resmî sitelerinde yayımladıkları haber, makale ve özel araştırma dosyalarının da taranarak modellerin eğitimine dahil edilmesi riskini doğuruyordu.
Hukukçular, söz konusu maddenin Meta’ya telif hakkı içeren özgün içerikleri lisans bedeli ödemeksizin kullanma fırsatı yaratabileceği uyarısında bulundu. Lisans anlaşmaları çerçevesinde yüksek maliyetlerle temin edilebilecek içeriklerin, ticari koşullara eklenen tek bir maddeyle serbestçe toplanmak istenmesi mülkiyet hakları tartışmalarını yeniden alevlendirdi.
Meta’danaçıklama:”Kapsam reklam ürünleriyle sınırlı”
Gelen yoğun eleştirilerin ardından teknoloji portalı TechCrunch, Meta’nın yapay zekâ eğitimi ve veri toplamaya atıfta bulunan ifadeleri sözleşme metninden tamamen sildiğini duyurdu.
Konuya ilişkin açıklama yapan şirket yetkilileri, yapılan güncellemenin internet tarama mekanizmalarında yapısal bir değişiklik yaratmadığını savundu. Yapılan düzenlemenin halihazırda yürürlükte olan kuralların bir derlemesi olduğunu belirten Meta; tarama faaliyetlerinin reklam ve işletme ürünlerinin optimizasyonuyla ilişkili olduğunu, yayıncıların robots.txt dosyaları aracılığıyla erişim tercihlerini diledikleri gibi yönetmeye devam edebileceklerini bildirdi.
Veri avcılığı ve yapay zekâ arasındaki denge arayışı
Meta’nın tartışmalı ibareyi geri çekmesi, kamuoyu denetiminin ve hukuki itirazların teknoloji devlerinin politikaları üzerindeki dönüştürücü etkisini bir kez daha ortaya koydu. Ancak bu revizyon, yapay zekâ şirketlerinin modellerini geliştirirken internet verilerini nasıl temin ettiği ve fikri mülkiyet haklarını nasıl koruyacağı eksenindeki temel tartışmaları sonlandırmaya yetmedi.
Özellikle ABD ve Avrupa’da telifli içeriklerin izinsiz biçimde yapay zekâ algoritmalarına aktarılmasına ilişkin çok sayıda dava devam ediyor. Sosyal ağlara trafik bağımlılığı ile özgün içeriği koruma refleksi arasında sıkışan yayıncı kuruluşlar açısından ise şeffaf, denetlenebilir ve açık rızaya dayalı yasal çerçevelerin oluşturulması zorunluluğu geçerliliğini koruyor.
