İngiltere’de yaşayan 45 yaşındaki Rafal Goral’ın haksız yere kesildiğini düşündüğü bir otopark cezasına karşı yapay zekadan destek alarak yürüttüğü hukuk mücadelesi, teknolojinin bireysel anlaşmazlıklardaki rolünü yeniden gündeme taşıdı. ChatGPT’yi resmi yazışmaları anlamak, delilleri kronolojik sıraya dizmek ve mahkemeye savunma metni hazırlamak için kullanan Goral, üç yıl süren anlaşmazlığı duruşma gününden önce şirket aleyhine sonuçlandırmayı başardı.
Olay, Ağustos 2023’te İngiltere’nin Cornwall bölgesindeki Newquay kasabasında başladı. Otopark ödeme otomatındaki nakit kuyruğu ve mobil çekim gücünün zayıflığı sebebiyle ödemesini girişten 16 dakika sonra mobil uygulama üzerinden tamamlayabilen Goral’a, iki hafta sonra Smart Parking şirketinden 100 sterlinlik (yaklaşık 130 dolar) ceza tebligatı gönderildi. İtirazının reddedilmesi ve dosyanın borç tahsilat şirketlerine devredilmesiyle talep edilen tutar zamanla 300 sterline kadar tırmandı.
Mahkeme öncesi ChatGPT ile savunma hazırlığı
Davanın Ekim 2026’da mahkemeye taşınması kararı üzerine Goral, yapay zekayı bir danışman gibi kullanmaya başladı. Şirketten ve tahsilat bürolarından gelen tüm resmi yazıları ChatGPT’ye yükleyen sürücü, gelen argümanlara nasıl cevap vermesi gerektiğini ve hangi yasal dayanaklara başvurabileceğini sorguladı.
Yapay zekanın desteğiyle profesyonel bir dille kapsamlı bir savunma layihası hazırlayan Goral, metni doğrudan yetkili mahkemeye sundu. Sunulan itirazın ardından şirket, davanın ilk duruşması görülmeden 25 Eylül’de tüm taleplerini geri çekerek davayı düşürdü.
Adalete erişimde ucuz ve pratik bir alternatif mi?
İngiltere Hukuki Hizmetler Kurulu verilerine göre İngiltere ve Galler’de yasal sorunlarla karşılaşan yetişkinlerin yaklaşık yüzde 32’si, yüksek danışmanlık ücretleri ve prosedür karmaşası nedeniyle profesyonel bir avukata başvuramıyor. Uzmanlar, üretken yapay zeka araçlarının karmaşık bürokratik metinleri sadeleştirmede, olayların zaman çizelgesini çıkarmada ve resmi itiraz taslakları oluşturmada vatandaşlar için güçlü bir ön hazırlık aracı olduğunu belirtiyor.
Halüsinasyon riski: Sahte içtihatlar davayı kaybettirebilir
Buna karşın İngiltere ve Galler Avukatlar Düzenleme Kurumu (SRA), yapay zekanın sunduğu yanıtlara körü körüne güvenilmemesi gerektiği konusunda uyarılarda bulunuyor. Kurum, dil modellerinin kimi zaman gerçekte var olmayan mahkeme içtihatları veya uydurma yasa maddeleri türetebildiğine (halüsinasyon) dikkat çekiyor.
Denetleyici kuruluşlar ve hukuk uzmanları şu kritik noktalara vurgu yapıyor:
- Yapay zekanın ürettiği metinlerin teyit edilmeden resmi kurumlara sunulması davayı tamamen kaybettirebilir.
- Sistemlere yüklenen gizli ve kişisel veriler veri gizliliği ihlallerine yol açabilir.
- Hukuki süreçlerde yapay zeka yalnızca bir dosya düzenleme ve taslak hazırlama aracı olarak kalmalı, nihai süreçlerde mutlaka bir hukuk uzmanının değerlendirmesi alınmalıdır.
