Tarihçi Prof. Dr. Erhan Afyoncu, Cumhuriyet’in ilanının 102. yılı dolayısıyla yaptığı açıklamada, “Cumhuriyet” kavramının tarihsel kökenine dair dikkat çekici bilgiler paylaştı. Afyoncu, “Cumhuriyet kelimesini biz bulduk” ifadelerini kullandı.
Afyoncu, 29 Ekim 1923’te kabul edilen anayasa değişikliğinin yeni bir devletin kuruluşu değil, yönetim anlayışının dönüşümü olduğunu vurguladı:
“102 yıl önce 29 Ekim 1923’te Anayasa’nın birinci maddesi, ‘Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir. İdare şekli halkın kaderini bizzat ve bilfiil idare etmesi esasına dayalıdır. Türkiye Devleti’nin yönetim şekli Cumhuriyet’tir’ şeklinde değiştirildi. Yeni bir devlet kurulmamış, bu maddeyle yeni bir yönetim şekline geçilmiştir.”
“Cumhuriyet” kelimesinin kökenine de değinen Afyoncu, kelimenin Arapça “cumhur” (halk) kelimesinden türediğini ancak klasik Arapça’da ‘cumhuriyet’ kavramının bulunmadığını belirtti.
“Cumhuriyet kelimesi Arapça kökenli olsa da bu kelimeyi icat edip siyasal anlam kazandıran Türklerdir,” diyen Afyoncu, Osmanlı’dan Cumhuriyet’e uzanan süreçte kavramın modern devlet anlayışının bir parçası haline geldiğini söyledi.
Uzmanlara göre bu ifade, Türk siyasi terminolojisinin uluslararası literatüre katkılarından biri olarak da değerlendiriliyor.
