Yangın söndürme ekipleri, ilk kar yağışıyla birlikte alevlerin sönmesi ve toprağın beyaz örtüyle kaplanmasıyla görevin tamamlandığını düşünebilir. Ancak yüzeyin altında, turba ve kök katmanlarının arasında yangınlar aylarca içten içe yanmaya devam edebilmektedir. İlkbaharın gelişi ve havaların ısınmasıyla birlikte adeta “yeniden dirilerek” yüzeye çıkan bu fenomen, popüler kültürde “zombi yangınları” olarak adlandırılıyor.
Kar altında sönmeyen ateş
Uzmanlar tarafından “uyuyan yangınlar” veya “kışlayan yangınlar” (Holdover / Overwintering Fires) olarak tanımlanan bu süreç, yüzeyde tamamen sönmüş gibi görünen alevlerin organik madde bakımından zengin alt toprak katmanlarında varlığını sürdürmesiyle gerçekleşiyor. ABD Orman Servisi verilerine göre, büyük orman yangınlarının ardından turba toprağına sızan korlar, çok az oksijenle dahi yüksek ısıyı koruyabiliyor. Kar örtüsü ise bir yalıtkan görevi görerek alt katmandaki ısının hapsolmasını sağlıyor.
Fransa’daki yangınlar gündeme taşıdı
Geçmişte Kanada, Alaska ve Sibirya gibi soğuk kuzey bölgelerinde sıklıkla belgelenen bu olay, Fransa’da yaşanan son orman yangınlarının ardından Avrupa’nın da ana gündem maddelerinden biri haline geldi. Fransız İtfaiyeciler Federasyonu yetkilileri, bu tür yangınları “toprağın altında ilerleyen ve nerede çıkacağı belli olmayan görünmez bir yılana” benzetiyor. NASA ve Avrupa’nın Copernicus programı, yüzeyden görünmeyen bu kütlelerin tespit edilmesi için uydu tabanlı termal izleme teknolojilerinden yararlanıyor.
İklim değişikliği ve karbon salınımı riski
-
Erken Başlayan Yangın Sezonu: Kış boyunca toprak altında sinsi şekilde ilerleyen yangınlar, havanın ısınması ve kuraklığın başlamasıyla ilkbaharda aniden büyük yangınlara dönüşebiliyor.
-
Yüksek Karbon Emisyonu: Nature dergisinde yayımlanan araştırmalara göre, turba katmanlarının yanması sadece ağaçların değil, binlerce yıllık organik toprağın yok olmasına ve devasa miktarda karbondioksitin atmosfere salınmasına neden oluyor.
Uzmanlar, küresel ısınmayla birlikte uzayan yangın sezonlarının ve artan kuraklığın zombi yangınlarını daha sık ve tehlikeli hale getirdiği konusunda uyarıyor.
