Birleşmiş Milletler Çocuklara Yardım Fonu (UNICEF), dijital dünyada çocuklara yönelik cinsel istismar ve sömürünün ulaştığı korkutucu boyutları gözler önüne seren kapsamlı bir rapor yayımladı. Araştırmaya dahil edilen 21 ülkede, yaşları 12 ile 17 arasında değişen yaklaşık 20 milyon çocuğun son bir yıl içinde teknoloji aracılığıyla en az bir tür cinsel istismar veya şantaja maruz kaldığı tespit edildi. Bu veri, incelenen ülkelerde internet kullanan her beş çocuktan birinin sanal şiddetin hedefi olduğunu gösteriyor.
Yaklaşık 21 bin çocukla yapılan anketler ve derinlemesine mülakatlara dayanan raporda, şikayet oranlarının düşüklüğü sebebiyle sahadaki gerçek vahametin resmi rakamların çok daha ötesinde olabileceği uyarısı yapıldı.
İstenmeyen cinsel içerikler ve rıza dışı paylaşımlar
Araştırma, çocukların maruz kaldığı dijital tehditlerin çeşitliliğini ortaya koyuyor. Verilere göre 15 milyondan fazla çocuk rızası dışında müstehcen içeriklere maruz bırakılırken, yaklaşık 9 milyon çocuktan zorla cinsel içerikli yazışma yapması veya uygunsuz fotoğraflar göndermesi talep edildi. Yaklaşık 4 milyon çocuğun mahrem görüntüleri ise rızaları olmaksızın internet ortamında yayılarak şantaj malzemesi haline getirildi.
İstismar vakalarının yüzde 60’ının popüler sosyal medya platformlarında, yüzde 14’ünün ise çevrim içi oyun odalarında gerçekleştiği belirlendi. Anonim hesap kullanımı ve denetimsiz doğrudan mesajlaşma (DM) özellikleri, istismarcıların çocukları tuzağa düşürmesini kolaylaştırıyor.
Failler yabancı değil: Yüzde 57’si tanıdık çevreden
Raporun en çarpıcı bulgularından birini faillerin kimliği oluşturuyor. Vakaların yüzde 57’sinde istismarı gerçekleştiren kişinin çocuğun gerçek hayatta tanıdığı bir arkadaşı, aile ferdi veya yakın çevresinden biri olduğu saptandı. Failin tamamen internet üzerinden tanınan bir yabancı olduğu durumlar ise yüzde 38’de kaldı.
Ayrıca üretken yapay zekanın gelişimiyle birlikte “deepfake” tehdidi yeni bir kriz alanı açtı. İncelenen dokuz ülkede yaklaşık 1,1 milyon çocuğun yüzü ve kimliği kullanılarak yapay zeka ile sahte müstehcen içerik üretildiği belirlendi.
Ağır psikolojik tahribat ve sessizlik sarmalı
Sanal dünyada başlayan istismar, çocukların ruh sağlığında telafisi güç yaralar açıyor. Rapora göre istismara uğrayan çocukların intihar düşüncesi geliştirme ve kendilerine fiziksel zarar verme riski akranlarına kıyasla 4 kat daha yüksek seyrediyor. Bu oran Pakistan’da 7 kata, Meksika ve Kuzey Makedonya’da ise 8 kata kadar tırmanıyor.
Tablonun ciddiyetine rağmen mağdur çocukların yüzde 40’ından fazlası yaşadıklarını korku ve utanç nedeniyle kimseye anlatamadığını ifade ediyor. Emniyet birimlerine veya resmi yardım hatlarına bildirilen vaka oranı ise yüzde 1’in altında kalıyor. UNICEF; hükümetlere, teknoloji devlerine ve eğitim kurumlarına acil çağrıda bulunarak yapay zeka istismarını engelleyen yasal düzenlemelerin hızla devreye sokulmasını ve güvenli şikayet mekanizmalarının kurulmasını talep ediyor.
