Endonezya kıyılarında karaya vuran devasa bir deniz canlısı, halk arasında büyük bir tedirginliğe yol açtı. Komodo Adası’nın güneydoğusundaki ünlü Pembe Plaj’da (Pink Beach) ölü bulunan ve mitolojide “kıyamet balığı” adıyla anılan kürek balığı, geçmişten günümüze uzanan doğal afet efsanelerini yeniden alevlendirdi.
Şerit benzeri gövde yapısıyla dikkat çeken 4 metreden uzun balık, plajdaki ziyaretçiler tarafından kumların üzerinden kaldırılarak kıyıya çekildi.
17. yüzyıldan kalan Japon mitolojisi
Kürek balığının karaya vurmasının yıkıcı bir deprem veya tsunaminin habercisi olduğu inancı, kökleri en az 17. yüzyıla dayanan Japon folkloruna dayanıyor. Bu inanış, 2011 yılında Japonya’nın Tohoku bölgesinde meydana gelen, yaklaşık 20 bin kişinin hayatını kaybettiği 9,1 büyüklüğündeki felaketten birkaç ay önce kıyılarda yaklaşık 20 kürek balığının görülmesiyle modern çağda da canlı kalmıştı.
Benzer şekilde 2017’deki Filipinler depremi öncesinde ve son yıllarda Kaliforniya, Tazmanya ile Hindistan sahillerinde görülen örnekler, batıl inançların sosyal medyada hızla yayılmasına zemin hazırladı.
Bilimsel araştırmalar iddiaları çürütüyor
Halk arasında panik yaratan söylentilere karşı denizcilik otoriteleri ve bilim dünyasından net açıklamalar geldi. Endonezya yerel makamları, balığın kıyıya vurması ile sismik hareketlilik arasında hiçbir bağ bulunmadığını ve durumun tamamen bir hurafeden ibaret olduğunu vurguladı.
2019 yılında saygın sismoloji yayını *Bulletin of the Seismological Society of America* dergisinde yayımlanan kapsamlı bir araştırma da bu efsaneyi çürüttü:
- İstatistiki Analiz: Japonya’da kayıtlara geçen 336 kürek balığı vakası ile 221 büyük deprem eşleştirilerek incelendi.
- Sıfır Korelasyon: Bilim insanları, canlıların karaya vurması ile depremler arasında zamansal veya mekânsal hiçbir istatistiki ilişki tespit edemedi.
Ölüm sebebi deprem değil iklim döngüleri
Araştırmacılar, bu canlıların ölüm ve kıyıya sürüklenme nedenlerinin sismik dalgalanmalardan ziyade okyanus ortamındaki çevresel değişimlerle açıklanabileceğini belirtiyor.
Fransa Ulusal Bilimsel Araştırma Merkezi’nden (CNRS) deniz jeofiziği uzmanı Marc-André Gutscher, derin deniz balıklarının yüzeye çıkmasının El Niño gibi küresel iklim olaylarıyla ilişkili olabileceğine dikkat çekiyor. Yüzey sularının aşırı ısınması ve derin sulardaki ani sıcaklık değişimlerinin bu tür canlıların dengesini bozarak kıyılara vurmasına yol açtığı, sürecin yer kabuğu hareketleriyle hiçbir ilgisinin bulunmadığı ifade ediliyor.
