Dünya genelinde devletlerin borçlanma maliyetleri rekor seviyelere tırmanırken, küresel tahvil piyasalarında yaşanan sert satış dalgası piyasaları, şirketleri ve bireysel tüketicileri derinden sarsıyor. Enflasyonun kalıcılığına yönelik endişeler, kontrolden çıkan bütçe açıkları ve teknoloji devlerinin yapay zeka yatırımlarını finanse etmek için piyasaya sürdüğü devasa borçlanma senetleri, uzun vadeli tahvil getirilerini son çeyrek asrın zirvesine taşıdı.
Japonya’nın 30 yıllık devlet tahvili faizleri yüzde 4,19 ile tüm zamanların en yüksek seviyesine dayanırken, İngiltere’de benzer vadeli getiriler 1998’den bu yana en yüksek noktayı gördü. G7 ülkelerinin kamu borçlarını takip eden Bloomberg endeksi ise Eylül 2000’den beri kaydedilen en yüksek ortalama getiri seviyesine ulaştı.
Enflasyon baskısı ve artan bütçe açıkları
Yatırımcıların uzun vadeli kamu borçlanma araçlarından çekilmesinin arkasında yapısal ekonomik riskler yatıyor. ABD Başkanı Donald Trump’ın ticaret tarifeleri ve Orta Doğu’daki gerilimlerin tırmandırdığı enerji fiyatları, enflasyonun yüzde 2’lik hedeflere inmesini zorlaştırıyor.
Öte yandan, sadece ABD’nin kamu borcunun 40 trilyon dolara dayanması ve yıllık bütçe açığının 2,1 trilyon dolara ulaşması, piyasada ciddi bir borç arzı fazlalığı oluşturdu. Avrupa Merkez Bankası Yönetim Kurulu Üyesi Isabel Schnabel, bu durumu küresel piyasaların “tasarruf bolluğundan” çıkıp “tahvil bolluğuna” geçmesi olarak tanımlıyor.
Yapay zeka yatırımları devletlerle yarışıyor
Kamu borçlanmasının yanı sıra büyük teknoloji şirketlerinin yapay zeka altyapısını finanse etmek için çıkardığı tahviller de faizler üzerindeki yukarı yönlü baskıyı artırıyor:
- 1,5 Trilyon Dolarlık İhraç: Yılbaşından bu yana yatırım yapılabilir nota sahip şirketler, geçen yıla göre yüzde 36 artışla yaklaşık 1,5 trilyon dolarlık tahvil sattı.
- Hazine İhraçlarının Dörtte Biri: Nomura Securities verilerine göre, dev teknoloji şirketlerinin aldığı yaklaşık 200 milyar dolarlık borç, ABD Hazinesi’nin özel sektöre yaptığı net ihraçların yüzde 25’ine ulaştı.
- Faizlere Doğrudan Etki: Bank of America analistleri, teknoloji ve ipoteğe dayalı menkul kıymet ihraçlarının ABD 10 yıllık tahvil faizini yılbaşından bu yana yaklaşık 30 baz puan yukarı ittiğini hesaplıyor.
Kredi maliyetleri artıyor, haneler baskı altında
Uzun vadeli tahvil getirilerinin tırmanması, doğrudan tüketici kredilerini ve konut piyasasını vuruyor. Mortgage faizlerinin ve kurumsal borçlanma maliyetlerinin yükselmesi, konut sahibi olmak isteyen haneleri ve finansman arayan işletmeleri ağır bir yükün altına sokuyor.
ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, tahvil piyasasının gücüne dikkat çekerek bu piyasaların “tarihte ordulardan daha fazla hükümet devirdiğini” ifade ediyor.
Normalleşme mi yoksa yeni bir risk mi?
Yükselen faizler borçlananlar için ağır bir tablo oluştursa da, birikimlerini değerlendiren mudiler ve sabit getirili enstrümanlara yatırım yapanlar için yüksek getiri fırsatı sunuyor. Küresel finans krizinin ardından uygulanan sıfıra yakın faiz ortamının olağan dışı olduğunu belirten piyasa uzmanları, ABD 10 yıllık tahvil getirisinin yüzde 4,8 bandında seyretmesini son 40 yılın ortalamasına uygun ve “uzun süre normal” olarak nitelendiriyor.
