Avrupa’nın yolcu sayısı bakımından en büyük hava yolu şirketi olan İrlanda merkezli Ryanair, Orta Doğu’daki çatışmaların tetiklediği jet yakıtı maliyetlerindeki sert yükseliş ve ikinci çeyrek kârındaki yüzde 6’lık düşüşün ardından acil eylem planını devreye soktu. Düşük maliyetli uçuş devi; artan giderleri dengelemek amacıyla personel maaşlarını dondurmayı, operasyonel harcamaları kısmayı ve önümüzdeki dönemde uçak bileti fiyatlarında çift haneli artışlara gitmeyi planlıyor.
Mevcut vadeli piyasa fiyatlamalarına göre şirketin yıllık yakıt faturasının Mart 2028’de sona eren mali yılda yaklaşık 2 milyar avro (2,24 milyar dolar) artabileceği hesaplanıyor. Şirketin İcra Kurulu Başkanı (CEO) Michael O’Leary, bölgesel gerilimlerde hızlı bir diplomatik çözüme ulaşılmadığı takdirde havacılık yakıtı maliyetlerinin 2027 yılına kadar yüksek seviyelerde kalmaya devam edeceğini öngördüklerini bildirdi.
Çift haneli zam kapıda: Maliyetler yolcuya yansıyacak
Hava yolu şirketlerinin kâr marjlarını korumak için kaçınılmaz olarak fiyat ayarlamasına gideceğini vurgulayan O’Leary, Avrupa genelinde kısa mesafeli uçuşlarda bilet fiyatlarının çift haneli oranlarda artabileceği uyarısında bulundu. Üst yönetici, biletlere yapılacak bu zamların dahi devasa yakıt artışını tamamen telafi etmeye yetmeyeceğini ifade etti.
Eylül ayında sona eren çeyrekte yolcu sayısı yüzde 5 artarak rekor kırsa da Orta Doğu’daki gerilimlerin tüketici güveninde yarattığı tedirginlik ve son dakika rezervasyonlarındaki gecikmeler nedeniyle ortalama bilet fiyatları yıllık bazda yüzde 2 gerilemişti. Bu baskı karşısında kış tarifesindeki uçuş sayısını azaltma kararı alan şirket, cari mali yılda toplam 214 milyon yolcu taşımayı hedefliyor.
Ucuz yakıt koruması eriyor
Ryanair, mevcut mali yılda enerji şokunun etkilerini daha önce yaptığı başarılı finansal koruma (hedging) anlaşmalarıyla hafifletmeyi başarmıştı:
- Şirket, cari dönemdeki yakıt ihtiyacının yaklaşık yüzde 80’ini varil başına 67 dolar gibi piyasa şartlarının oldukça altındaki bir fiyattan sabitlemişti.
- 2027-2028 mali yılı için yapılan koruma anlaşmaları ise yakıt ihtiyacının yalnızca yüzde 25’ini kapsıyor ve maliyet tabanı varil başına 95 dolara dayanıyor.
- Düşük maliyetli hedge sözleşmelerinin süresinin dolması, şirketi spot piyasadaki sert dalgalanmalara karşı çok daha savunmasız bırakıyor.
Piyasa uzmanları, küresel petrol fiyatlarında radikal bir düşüş gerçekleşmediği müddetçe eski avantajlı kontratları sona eren hava yolu şirketlerinin operasyonel maliyetleri doğrudan tüketiciye fatura etmekten başka çaresinin kalmayacağını belirtiyor.
Kârda gerileme ve kemer sıkma tedbirleri
Yaz tatili sezonunun zirvesini kapsayan ve yılın en kârlı dönemi kabul edilen temmuz-eylül çeyreğinde Ryanair’in vergi sonrası net kârı yüzde 6 azalarak 1,61 milyar avroya (1,8 milyar dolar) geriledi. Yolcu hacmindeki artış sayesinde toplam gelirler yüzde 4 yükselişle 5,7 milyar avroya ulaşsa da kârlılıktaki erime durdurulamadı.
Tırmanan gider dalgasını frenlemek isteyen şirket yönetimi, bir dizi kemer sıkma adımını masaya yatırdı:
- Havalimanı işletmecileriyle iniş ve yer hizmetleri ücretlerinin düşürülmesi için yeniden müzakere masasına oturulacak.
- Kabin ekiplerinin uçak içi dağılım oranları optimize edilecek ve personel ücret artışları geçici olarak askıya alınacak.
- İdari işleyişte ve operasyonel süreçlerde maliyetleri kısmak adına yapay zeka entegrasyonu hızlandırılacak.
Orta Doğu ve Ukrayna’daki çatışmaların seyri, yakıt piyasaları ve Avrupa hava trafik kontrolörlerinin olası grev dalgaları nedeniyle tüm yıla ilişkin net kâr tahmini paylaşmaktan kaçınan şirket yönetimi, havacılık sektöründe ucuz seyahat döneminin zorlu bir sınavdan geçtiğini vurguluyor.
