Teknoloji devi Meta’nın Ray-Ban iş birliğiyle ürettiği akıllı gözlüklere yüz tanıma teknolojisini entegre etme hazırlıkları, dünya genelinde kişisel verilerin korunması ve gözetleme endişelerini zirveye taşıdı. Şirketin geçtiğimiz şubat ayında yaptığı ve ağustos ayında yayımlanan patent başvurusu; kullanıcının görüş açısına giren bireylerin anında tespit edilmesini, belirli hareketlerde otomatik kayıt başlatılmasını ve bu görüntülerin telefon ya da bilgisayarlara aktarılmasını öngörüyor. Fransız Le Figaro gazetesinde yer alan habere göre, daha önce kurum içi “Name Tag” projeleriyle test edilen bu özellikler, pazar payı yüzde 70’e ulaşan ve geçen yıl 7 milyon satan cihazı devasa bir gözetleme aracına dönüştürme riski taşıyor.
Gizli çekim vakaları ve LED ışığının manipülasyonu
Mahremiyet kaygıları yalnızca yapay zeka ve yüz tanıma yazılımıyla sınırlı kalmıyor; cihazın dışarıdan fark edilmeksizin çekim yapabilmesi sokakta ciddi taciz olaylarına yol açıyor:
- Sokakta habersiz kayıtlar: Fransa merkezli siber zorbalıkla mücadele derneği e-Enfance, 2026 yılının başından bu yana sokakta akıllı gözlüklerle rızası dışında kayda alınıp TikTok’ta paylaşılan kadınlara ilişkin yaklaşık 20 resmi şikayet aldıklarını duyurdu.
- Uyarı ışığının kapatılması: Çekim yapıldığını bildiren çerçevenin üzerindeki küçük LED ışığının bazı kullanıcılar tarafından bantlanması veya devre dışı bırakılması üzerine Meta, ışık kapatıldığında kaydı otomatik durduran yazılım güncellemeleri yayımlamak ve bu mekanizmayı kıran şirketleri dava etmek zorunda kaldı.
- Kamusal tecrit korkusu: 70’ten fazla sivil toplum kuruluşu Meta’ya açık mektup göndererek yüz tanımanın devreye alınmamasını talep etti. STK’lar, sokaktaki herhangi bir kişinin kimliğinin, sağlık durumunun ve özel ilişkilerinin dolandırıcılar, tacizciler veya ajanlar tarafından anında ifşa edilme tehlikesine dikkat çekti.
Hukuki yaptırımlar ve kamuya açık alanlarda yasaklar
Fransa Ulusal Bilişim ve Özgürlükler Komisyonu (CNIL) tarafından yapılan kamuoyu araştırmasında, halkın yüzde 67’sinin akıllı gözlükleri doğrudan mahremiyet tehdidi olarak gördüğü ortaya çıktı. Avrupa genelinde düzenlemelerin sertleştirilmesi tartışılırken, adli ve kamusal alanlarda şimdiden yasak dalgası başladı:
- Mahkeme salonlarına kilit: İngiltere ve Galler’deki tüm mahkemelerin yanı sıra ABD’de New York eyaletine bağlı 1240 mahkeme ile Philadelphia adliyelerinde sanıkların, avukatların ve memurların izinsiz görüntülenmesini engellemek için akıllı gözlükler tamamen yasaklandı.
- Güvenlik teşkilatları ve toplu taşıma: ABD Federal Göçmenlik Polisi veri sızıntısı gerekçesiyle personelin cihazı kullanımını kısıtlarken; Almanya’da Hamburg Parlamentosu toplu taşıma araçları, yüzme havuzları ve saunalarda akıllı gözlüklerin yasaklanması yönünde karar aldı. İnsan hakları örgütü HateAid ise cihazların tasarım olarak kamera taşıdığının dışarıdan hemen anlaşılır hale getirilmesi talebiyle suç duyurusunda bulundu.
- Kuzey Avrupa’dan katı duruş: Norveç Dijitalleşme Bakanlığı kamusal alanda yüz tanıma özelliğinin kullanımını yasaklamaya hazırlandıklarını bildirirken, Avrupa Komisyonu mevcut Genel Veri Koruma Tüzüğü’nün (GDPR) yapay zekalı donanımlara karşı da bağlayıcı olduğunu vurguladı.
12 yıl önce Google Glass ile başlayan mahremiyet tartışmaları, bugün yüz tanıma ve derin öğrenme algoritmalarının entegrasyonuyla çok daha tehlikeli bir boyuta evrilmiş durumda. Tepkileri yatıştırmaya çalışan Meta’nın, yüz tanıma konusunda henüz kesin bir tüketici kararı almadığını belirtirken kameraları tamamen iptal edilmiş yeni bir model üzerinde çalıştığı ifade ediliyor.
