Göğüs kafesinin içinde aniden başlayan hızlı, güçlü veya düzensiz kalp atışları ile kalbin bir anlığına durup yeniden güçlü şekilde attığı hissi, tıp literatüründe “çarpıntı” (palpitasyon) olarak tanımlanıyor. Çoğu zaman kahve tüketimi, yoğun stres veya uykusuzluk gibi geçici nedenlere dayanan bu durum, bazı vakalarda kalbin elektriksel sistemindeki ciddi ritim bozukluklarının habercisi olabiliyor.
Al Fardan Hastanesi ve Northwestern Medicine Kardiyoloji Bölümü Başkanı Dr. Ziyad Itani, her çarpıntının doğrudan bir kalp hastalığına işaret etmediğini ancak altta yatan nedenin belirlenmesinin risk düzeyini ortaya koymak açısından hayati önem taşıdığını vurguladı.
Çarpıntının arkasındaki üç temel neden
Dr. Ziyad Itani, kalp çarpıntısına yol açan faktörleri üç ana başlık altında topladı:
- Yaşam tarzı faktörleri: Yoğun stres, kaygı bozukluğu, aşırı kafein ve enerji içeceği tüketimi, sigara kullanımı, uykusuzluk, susuz kalma (dehidrasyon) ve ani fiziksel efor.
- Kalp dışı tıbbi sorunlar: Kansızlık (anemi) ve demir eksikliği, tiroit bezinin aşırı çalışması (hipertiroidi), yüksek ateş, enfeksiyonlar, kan şekeri düşüklüğü ile potasyum ve magnezyum gibi elektrolit dengesizlikleri.
- Kalp ritim bozuklukları: Kalbin üst odacıklarından kaynaklanan supraventriküler taşikardi, düzensiz atımlara yol açan atriyal fibrilasyon ve özellikle geçmişinde kalp hastalığı bulunanlarda hayati risk taşıyan ventriküler taşikardi.
Kahve ve uyku düzeni kalp ritmini nasıl etkiliyor?
Stres ve heyecan anlarında salgılanan adrenalin hormonunun kalp atışlarını hızlandırdığını belirten Itani, yetersiz uykunun da sinir sistemindeki dengeyi bozarak çarpıntıyı tetiklediğini ifade etti. 2023 yılında New England Journal of Medicine dergisinde yayımlanan deneysel bir araştırmaya göre, kafeinli kahve tüketiminin kalbin üst odacıklarındaki erken atımları artırmadığı, ancak alt odacıklardaki (ventriküler) erken atım ortalamasını günlük 102’den 154’e çıkardığı ve uyku süresini ortalama 36 dakika azalttığı tespit edildi.
Acil müdahale gerektiren kırmızı bayraklar
Çarpıntının başlangıç ve bitiş hızının tanı koymada belirleyici olduğunu kaydeden Dr. Itani, egzersizle yavaş yavaş artıp dinlenmeyle azalan atışların genellikle sinüs taşikardisi olduğunu, aniden başlayıp bıçak gibi kesilen atakların ise elektriksel ritim bozukluklarına işaret edebileceğini söyledi.
Amerikan Aile Hekimleri Akademisi dergisinde 2024 yılında yayımlanan bilimsel derleme ile uzman görüşlerine göre, çarpıntıya aşağıdaki belirtilerden birinin eşlik etmesi durumunda vakit kaybetmeden acil servise başvurulması gerekiyor:
- Kola veya çeneye yayılan göğüs ağrısı ve baskı hissi
- Şiddetli nefes darlığı, baş dönmesi veya bayılma (senkop)
- Tansiyon düşüklüğü ve soğuk terleme ile birlikte seyreden kesintisiz nabız yüksekliği
- Uzuvlarda ani güçsüzlük veya konuşma bozukluğu gibi nörolojik bulgular
Tanı yöntemleri ve tedavi süreci
Şikayetlerin kendiliğinden geçmesinin sorunun ortadan kalktığı anlamına gelmediğini belirten Dr. Itani, tekrarlayan veya açıklanamayan çarpıntılarda mutlaka elektrokardiyografi (EKG) çekilmesi gerektiğini vurguladı. Atakların seyrek yaşandığı durumlarda ise 24 ila 48 saatlik Holter cihazı veya daha uzun süreli ritim kaydediciler devreye giriyor. Akıllı saatlerin bazı ritim bozukluklarını yakalamada yardımcı olabildiğini ancak tıbbi cihazların yerini tutmadığını hatırlatan Itani, doktor tavsiyesi olmadan nabız düşürücü ilaç kullanılmaması gerektiği uyarısında bulundu.
