Futbol dünyasında kimi oyuncular kazandıkları kupalar, attıkları tarihi goller ya da kırdıkları rekorlarla hatırlanırken; bazıları ise yeşil sahada icat ettikleri teknik hareketler, sıra dışı vuruşlar ve çalımlarla oyunun terminolojisine doğrudan isimlerini yazdırdı. Cesur bir penaltı vuruşuyla özdeşleşen “Panenka”dan, fizik kurallarına meydan okuyan “Cruyff Dönüşü”ne kadar pek çok terim, günümüzde sporun ortak dilini oluşturuyor.
Futbol lügatına damga vuran 7 ikonik hareket
Futbolseverlerin hafızasına kazınan ve mucitlerinin adıyla anılan en popüler yetenek hareketleri şöyle sıralanıyor:
- 1. Panenka: Kalecinin bir köşeye hamle yapmasını bekleyip topun altına hafifçe vurarak kalenin ortasına doğru aşırtma yapma tekniği, adını Çekoslovak futbolcu Antonín Panenka’dan alıyor. Panenka, bu cesur vuruşu 1976 Avrupa Şampiyonası finalinde efsanevi Alman kaleci Sepp Maier’e karşı seri penaltı atışlarında kullanarak ülkesine tarihinin tek uluslararası şampiyonluğunu kazandırdı.
- 2. Rabona: Oyuncunun destek ayağının arkasından diğer ayağını dolayarak yaptığı şut veya orta vuruşuna deniyor. 1970’lerde İtalyan Giovanni Roccotelli ile popülerleşen bu tekniğin ilk örneğinin 1948 yılında Arjantinli Ricardo Infante tarafından 35 metreden atılan bir golle ortaya çıktığı kabul ediliyor. Günümüzde Ángel Di María ve Neymar gibi isimler bu hareketi sıkça kullandı.
- 3. Gol Olímpico (Olimpik Gol): Korner atışından kaleye doğrudan, başka hiçbir futbolcunun teması olmadan atılan golleri tanımlıyor. Terim, ilk kez 1924 yılında Arjantinli Cesáreo Onzari’nin o dönemin Olimpiyat şampiyonu olan Uruguay’a köşe vuruşundan attığı gol sonrası spor basını tarafından literatüre kazandırıldı. Cezayirli Youcef Belaïli de 2019’da Botsvana ağlarına bu şekilde gol bırakmıştı.
- 4. Cruyff Dönüşü (Cruyff Turn): Şut veya pas atacakmış gibi yapıp topu ayak içiyle geriye çekerek vücudu 180 derece döndürme esasına dayanan aldatmaca hareketi, adını Hollandalı efsane Johan Cruyff’tan alıyor. Hareket, Cruyff’un 1974 Dünya Kupası’nda İsveç karşısında sergilediği resitalle dünya çapında ölümsüzleşti.
- 5. Akrep Vuruşu (Scorpion Kick): Oyuncunun öne doğru dalarak veya sıçrayarak topuğuyla topu sırtının arkasından aşırtıp vurması hareketi, akrep kuyruğuna benzediği için bu adı aldı. Kolombiyalı kaleci René Higuita, 1995 yılında Wembley Stadyumu’nda İngiltere ile oynanan hazırlık maçında çizgiden çıkardığı topla bu vuruşu futbol tarihinin en unutulmaz anları arasına soktu.
- 6. Zidane Ruleti (Marseille Roulette): “360 dönüşü” veya “Maradona dönüşü” olarak da bilinen bu teknikte oyuncu, topu ayak tabanlarıyla sırayla çekerek kendi etrafında 360 derece döner ve rakibini ekarte eder. Kökeni Diego Maradona’ya kadar uzansa da, Zinedine Zidane bu hareketi yüksek hızda ve olağanüstü bir zarafetle uygulamasıyla terimin ana temsilcisi oldu.
- 7. Papinade: Fransız golcü Jean-Pierre Papin’in imzasını taşıyan bu tabir, Fransız futbolunda havadaki toplara gelişine yapılan olağanüstü sert ve estetik vole vuruşlarını tanımlamak için kullanılıyor. 1991 Ballon d’Or sahibi Papin, Marsilya ve Fransa Milli Takımı formaları altında imkânsız açılardan kaydettiği gelişine şutlarla bu terimi futbol kültürüne armağan etti.
Futbol terminolojisine yerleşen bu özel isimler, sahadaki anlık bir yaratıcılık parıltısının 90 dakikanın ötesine geçerek nesiller boyu süren bir futbol mirasına dönüşebileceğini kanıtlıyor.
