Kilo verme ilaçları, son yıllarda yalnızca fazla kilolardan kurtulmayı sağlayan tıbbi bir seçenek olmaktan çıkarak küresel ilaç endüstrisinin en karlı yatırım alanlarından birine dönüştü. Yıllık büyüklüğü 66 milyar dolara ulaşan zayıflama pazarı, sektörün devleri arasında milyarlarca dolarlık kıyasıya bir rekabet başlattı.
Pazardaki bu dönüşüme Danimarkalı Novo Nordisk ve ABD merkezli Eli Lilly liderlik ediyor. Hızlı yükseliş döneminde Novo Nordisk’in piyasa değeri 570 milyar doları aşarak şirketi bir dönem Avrupa’nın en değerli firması yaptı. Eli Lilly ise trilyon dolar sınırını geride bırakarak bu değere ulaşan tarihteki ilk ilaç şirketi unvanını kazandı.
Tıbbi mucize mi, ömür boyu sürecek gelir kapısı mı?
Cerrahi müdahaleye gerek kalmadan vücut ağırlığının yüzde 20’ye kadar azalmasını sağlayan bu iğneler; kalp hastalıkları riskini düşürmesi ve uyku apnesini hafifletmesi gibi ek faydalarıyla da öne çıkıyor. Ancak bu klinik başarının ardında ticari bir mekanizma dikkat çekiyor.
Klinik veriler, tedaviyi bırakan hastaların bir yıl içinde verdikleri kilonun yaklaşık üçte ikisini geri aldığını gösteriyor. Bu durum, hastaların ilaca çok uzun süreler, hatta ömür boyu bağımlı kalabileceği anlamına geliyor. Yatırımcılar için pazarın asıl cazibesi de burada yatıyor: Kısa sürede tamamlanan bir tedaviden ziyade sürekli tüketilen ve kesintisiz nakit akışı sağlayan bir ürün yapısı.
Obeziteye kronik hastalık yaklaşımı
A/T Pharma Üst Yöneticisi (CEO) Dr. Lynn Kawas, zayıflama tedavilerinin tıbbi yaklaşımdaki geniş kapsamlı dönüşümün bir parçası olduğunu vurguluyor. Obezitenin artık diyabet, kalp ve tansiyon gibi kronik bir hastalık olarak tanımlandığını belirten Kawas, GLP-1 sınıfı ilaçların vücuttaki eksik sinyalleri tamamladığını ifade ediyor. Kawas, diyabet hastalarının insüline ihtiyaç duyması gibi obezite hastalarının da bu tedaviyi sürdürmesinin tıbben şaşırtıcı olmadığını, ancak ömür boyu iğne kullanma fikrinin hastalar açısından psikolojik olarak kabullenilmesinin zor olduğunu kaydediyor.
Küresel yarış: Çin pazarı ve patent duvarlarının yıkılışı
Pazarın büyüklüğü diğer ilaç devlerini de harekete geçirdi. ABD’li Pfizer, zayıflama alanında faaliyet gösteren biyoteknoloji şirketi Metsera’yı portföyüne katmak için onlarca milyar dolarlık hamleler yaparken, İngiliz-İsveç ortaklığı AstraZeneca ise Çinli CSPC grubuyla yaklaşık 15 milyar dolarlık anlaşmaya imza attı. Son iki yılda en az sekiz uluslararası dev firma, pazardaki mevcut tekeli kırmak amacıyla yeni etken maddeler keşfetmek için rotasını Çin’e çevirdi.
15 dolarlık eşdeğer ilaçlar dengeleri değiştirebilir
Sektörde kartları yeniden dağıtacak asıl kırılma ise patent koruma sürelerinin sona ermesiyle bekleniyor. Novo Nordisk’in büyümesinde kilit rol oynayan molekülün Hindistan’daki patent korumasının kalkması ve diğer ülkelerde de sürelerin dolmaya başlaması, jenerik (eşdeğer) ilaç üreticilerini sahaya sürüyor.
Batılı ülkelerde aylık maliyeti yüzlerce doları bulan dozların, rekabetin artmasıyla bazı gelişmekte olan pazarlarda 15 dolara kadar inebileceği tahmin ediliyor. Ancak fiyatlar düşse bile gelişmekte olan ülkelerdeki üretim kapasitesi yetersizlikleri, tedarik zinciri aksaklıkları ve soğuk zincir lojistiği ihtiyacı ilaca küresel erişimin önündeki en büyük engeller olmaya devam ediyor.
