Seyir halindeyken aracın aniden arızalanması, en deneyimli sürücüler için dahi trafikteki en stresli anlardan biridir. İster yoğun akan bir otoyolda ister dar şehir içi sokaklarında yaşansın, beklenmedik mekanik veya elektriksel bir arıza anında ilk birkaç dakikada sergilenecek doğru refleksler, olası bir zincirleme trafik faciasını önlemede hayati rol oynuyor.
Küresel trafik güvenliği verileri tablonun ciddiyetini ortaya koyuyor. Amerikan Otomobil Derneği (AAA) verilerine göre yılda 27 milyondan fazla sürücü yolda yardım çağrısında bulunuyor; bu arızaların başında 7 milyon vaka ile akü sorunları gelirken, 13 milyon araç çekiciyle servise taşınıyor. Avrupa’da ise Alman Otomobil Kulübü (ADAC), 2025 yılı boyunca 3,7 milyon yol yardım müdahalesi gerçekleştirdi ve arızaların yüzde 45,4’ünün doğrudan aküden kaynaklandığını raporladı. İngiltere otoyollarında ise aynı dönemde arıza sayısı yüzde 7 artışla 303 bini aştı.
İlk anlarda uygulanacak 6 aşamalı güvenlik planı
Uluslararası yol güvenliği otoritelerinin tavsiyelerine göre, motorun durması veya güç kaybı halinde sırasıyla şu adımlar izlenmelidir:
- Soğukkanlılığı koruyun ve aracı kontrol altında tutun: Ani fren veya sert direksiyon hareketlerinden kaçının. Arıza ışıkları yandığı veya çekiş düştüğü an hemen dörtlü ikaz lambalarını yakın. Ayağınızı gazdan yavaşça çekerek aracın ivmeyle yavaşlamasını sağlayın. Motor kapandığında hidrolik direksiyon ve fren pedalının sertleşeceğini unutmayın.
- Kademeli olarak güvenli alana yanaşın: Aracın kalan ivmesini kullanarak sağ şeride ve emniyet şeridine geçin. Asla sol şeritte veya akan yolun ortasında durmayın. Aracın hareket kabiliyeti bittiyse otoyolda aracı itmeye çalışmayın.
- Aracı güvene alın: Tamamen durduktan sonra vitesi “P” (otomatik) veya birinci vitese (manuel) alın, el frenini sonuna kadar çekin. Dörtlüleri açık bırakın, gece ise park lambalarını devrede tutun.
- Kaputu kaldırın (uluslararası yardım çağrısı): Motor kaputunun açık olması trafikte evrensel yardım talebi anlamına gelir. Ancak hararet yapmış motordan fışkırabilecek kaynar suya ve buhara dikkat edin.
- Reflektörü doğru mesafeye yerleştirin: Uyarı üçgenini normal şartlarda aracın en az 150 metre arkasına, yağmur, sis veya gece koşullarında ise 200 metreden fazla geriye yerleştirin. Yoğun sis, aşırı trafik veya kör viraj gibi can güvenliğinizi tehlikeye atacak durumlarda yola çıkıp üçgen koymaya çalışmayın.
- Araç içi veya dışı tahliye kararını doğru verin: Araç emniyetli bir cepteyse kemerlerinizi takarak içeride bekleyin. Eğer araç arkadan çarpma riski taşıyan tehlikeli bir noktadaysa, sağ kapılardan çıkarak derhal çelik bariyerlerin veya beton duvarların arkasındaki güvenli alana geçin. Asla aracın önünde veya arkasında durmayın; yolda tamir yapmaya kalkışmayın.
Yol yardım çağrısı yaparken nelere dikkat edilmeli?
Güvenlik sağlandıktan sonra konum belirleme kritik önem taşır. Akıllı telefonlardaki harita uygulamalarından canlı konum çıkarılmalı; en yakın çıkış numarası, kilometre tabelası veya köprü isimleri not edilmelidir.
Yol yardım ekipleri, sigorta kasko hizmetleri veya trafiği doğrudan tıkayan riskli durumlarda polis/otoyol devriyesi aranmalıdır. Çağrı merkezine; araç plakası, marka-model, net arıza tanımı ve açık konum bilgisi eksiksiz aktarılmalıdır. Güncel mobil uygulamalar üzerinden tek tuşla GPS koordinatı paylaşmak arama kurtarma sürecini hızlandıracaktır.
Arızaların yüzde 30’u önceden engellenebilir
Uzman analizleri, otoyollardaki ani arızaların yaklaşık yüzde 30’unun düzenli periyodik bakımla tamamen önlenebileceğini gösteriyor. Arızaların bir numaralı sebebi olan akülerin kutup başları temiz tutulmalı, şarj dinamoları kontrol edilmeli ve 3-5 yılda bir yenilenmelidir.
Aylık lastik hava basıncı kontrolü, diş derinliği takibi ve 6 yaşını geçmiş lastiklerin değiştirilmesi sürüş güvenliğini sağlar. Motor yağı, radyatör suyu ve fren hidroliklerinin düzenli kontrolü motor kilitlenmelerinin önüne geçer. Ayrıca her araçta fosforlu reflektif yelek, uyarı üçgeni, fener, takviye kablosu ve taşınabilir lastik şişirme pompası bulundurulması en zorlu arıza anlarını dahi kolayca yönetilebilir hale getirir.
