Deniz biyolojisi dünyası, Umman’ın Umman Denizi’ne bakan kıyılarından çıkarılan büyüleyici bir keşifle sarsıldı. Yırtıcı kabuklular arasında yer alan ve son derece güçlü ön uzuvlarıyla avlarını saniyeler içinde etkisiz hale getiren “peygamberdevesi karidesi” (mantis shrimp) üzerine uzmanlaşan Güney Koreli araştırmacı Hwang Hee-seung, mikroskop başında yeni bir deniz canlısını literatüre kazandırdı.
Kaliforniya Üniversitesi San Diego’ya bağlı Scripps Oşinografi Enstitüsü’nde çalışmalarını sürdüren Hwang, Florida Doğa Tarihi Müzesi’ne Umman saha gezisinden getirilen numuneleri inceleyen ilk konuk bilim insanı oldu. Canlının gövdesindeki kusursuz renk geçişlerini Kore’nin geleneksel kıyafeti ‘hanbok’a benzeten araştırmacı, estetik detayların arkasındaki morfolojik farkı yakalayarak bilinmeyen bir türü ortaya çıkardı. Bilimsel makale, taksonomi ve biyolojik çeşitlilik alanının önde gelen yayınlarından Zootaxa dergisinde yayımlandı.
Makas benzeri kuyruk ve dikenlerin sırrı
Keşif sürecini başlatan ilk ipucu, canlının gövdesinin ucunda yer alan ve “telson” adı verilen plakanın morfolojisi oldu. Makasa benzeyen bu bölgedeki dikenlerin alışılmadık dizilimini fark eden Hwang, örnekleri detaylı analiz için görev yaptığı laboratuvara taşıdı.
Örneklerin ait olduğu Msactoroides cinsinde bugüne kadar dünya çapında sadece üç tür kayıtlara geçmişti: Msactoroides brevisquamatus, Msactoroides crinitus ve Msactoroides fimbriatus. Umman’dan gelen bireylerde her iki tarafta 10’dan fazla olmak üzere 20’yi aşkın diken tespit edildi. Ancak bu sayı tek başına yeterli kanıt oluşturmuyordu; zira M. fimbriatus türünde de yaş ilerledikçe diken sayısı artabiliyordu.
Belirleyici fark: Eksik olan orta çıkıntılar
Şüphelerini doğrulamak isteyen Hwang, benzer boyutlardaki örnekleri mikroskop altında ışıklandırma teknikleriyle karşılaştırdı. Yapılan anatomik incelemede, akraba tür olan M. fimbriatus kuyruğunda bulunan ek orta çıkıntıların (medial loblar), Umman numunelerinde istisnasız hiçbir evrede bulunmadığı saptandı. Hem genç hem de yetişkin örneklerde bu yapının olmaması, canlının literatürde yer almayan yeni bir tür olduğunu tescilledi.
Yeni canlıya resmi olarak Msactoroides deweyae adı verilerek cinsin bilinen üye sayısı dörde yükseltildi.
Doğanın kusursuz mühendisliği: Balistik darbeler ve 16 renk reseptörü
Yeni tanımlanan türün ait olduğu peygamberdevesi karidesleri, hayvanlar aleminin en gelişmiş silah ve algı mekanizmalarına sahip gruplarından biri olarak biliniyor. Bazı türler avlarını delmek için mızrak benzeri dikenli kollar taşırken, bazıları ise sert kabukları paramparça eden ve kurşun hızında darbeler indiren çekiç tipi uzuvlara sahip bulunuyor.
Canlıların avlanma becerileri kadar görme yetenekleri de olağanüstü karmaşıklık içeriyor. İnsan gözü yalnızca üç ana renk konisiyle dünyayı algılarken, peygamberdevesi karideslerinde 16 farklı fotoreseptör hücresi yer alıyor. Bu gelişmiş göz yapısı; morötesi ışığı, çizgisel polarize ışığı ve dairesel polarize ışığı algılayarak insanın çıplak gözle hayal dahi edemeyeceği bir optik evreni görmelerini sağlıyor. Müze raflarındaki bir numunenin detaylı analiziyle ortaya çıkan keşif, okyanusların henüz belgelenmemiş zenginliklerle dolu olduğunu bir kez daha kanıtladı.
