ABD Başkanı Donald Trump’ın ikinci döneminin başından bu yana elde ettiği yaklaşık 2,2 milyar dolarlık finansal artış, Washington’da “çıkar çatışması” tartışmalarını yeniden alevlendirdi. New York Times tarafından yayınlanan kapsamlı bir rapor, Başkan Trump’ın bu “sıra dışı” kazancı meşrulaştırmak için kullandığı savunmaların önemli ölçüde yanıltıcı olduğunu ortaya koyuyor.
Trump, servetindeki bu hızlı yükselişi genel piyasa başarısına ve “kör tröst” (blind trust) adı verilen yönetim biçimine bağlasa da, finansal veriler tablonun çok daha farklı olduğunu gösteriyor.
Borsa başarısı iddiası vs. gerçekler
Trump, elde ettiği devasa kazancı “borsanın genel başarısına” bağlayarak savunmaya çalışsa da, New York Times’ın analizleri bu iddianın gerçeği yansıtmadığını öne sürüyor. 2024 ile 2026 yılları arasında kişisel servetini 2,3 milyar dolardan 6,5 milyar dolara çıkaran Trump’ın kazançlarının kaynağı, geleneksel borsa hareketlerinden ziyade riskli görülen kripto para piyasalarına dayanıyor.
-
Kripto Vurgunu: Başkan’ın 2,2 milyar dolarlık artışının 1,4 milyar dolarlık kısmı doğrudan kripto para projelerinden elde edildi.
-
Piyasa Kıyaslaması: Trump’ın kazanç artışı yaklaşık %85 seviyesindeyken, ABD piyasalarındaki en iyi endeks olan Nasdaq’ın büyümesi %33’te kaldı. Bu durum, kazancın genel bir ekonomik büyümeden ziyade, belirli spekülatif varlıklara bağlı olduğunu kanıtlıyor.
“Kör tröst” (Blind trust) tartışması
Beyaz Saray’dan yapılan açıklamalarda, Başkan’ın yatırımlarının “kör tröst” ile yönetildiği ve dış müdahaleye kapalı olduğu belirtilmişti. Ancak rapor, bu ifadenin hukuki ve teknik olarak yanıltıcı olduğunu vurguluyor.
Trump’ın mal varlıkları, bağımsız bir yönetimin aksine, istediği zaman kontrol edebildiği ve aile üyelerinin dahil olduğu “geri alınabilir tröst” (revocable trust) yapısıyla korunuyor. Uzmanlar, gerçek bir kör tröstte yöneticiye haber vermeden işlem yapılması gerektiğini, oysa Trump’ın danışmanlarıyla yıllık toplantılar yapabildiğini ve varlıklarından haberdar olduğunu hatırlatıyor. Önceki başkanlar (Obama, Biden, Bush) fonlarını genel yatırım araçlarında tutarken, Trump’ın yapısı çıkar çatışması şüphesini canlı tutuyor.
Maaş bağışı efsanesi
Trump’ın “maaşını bağışlayan tek başkan” olduğu iddiası da tarihsel verilerle çürütülüyor.
Tarihsel gerçekler
-
Herbert Hoover: Maaşını tamamen hayır kurumlarına ve kamu çalışanlarının maaşlarını artırmak için bağışlayan ilk başkanlardan biriydi.
-
John F. Kennedy: Maaşını çocuk bakım kurumları ve hastaneler dahil olmak üzere çeşitli hayır kurumlarına aktarmıştı.
Raporda, Trump’ın bağışlarının miktarsal olarak yüksek görünmesine rağmen, toplam net servetine oranla sadece %0,1 gibi çok düşük bir seviyede kaldığı belirtiliyor. Bu oran, Obama’nın %8, Bush’un ise %4 ile %11 arasındaki bağış oranlarıyla kıyaslandığında, modern başkanlar arasındaki en düşük bağış yüzdesine işaret ediyor.
Kripto paralar ve “Trump $” tokenı
Trump’ın 2025 yılı içerisindeki kripto kazançları, doğrudan kendi projeleriyle olan ilişkisine dikkat çekiyor. “World Liberty Financial” adlı kripto para şirketinden 800 milyon dolar, “Trump $” adıyla piyasaya sürülen ve göreve gelişinden hemen önce tanıtılan kripto varlığından ise 635 milyon dolarlık telif geliri elde ettiği belirtiliyor. Bu durum, Başkan’ın görevdeyken piyasaya sürdüğü varlıklarla doğrudan bir kazanç ilişkisi kurduğu eleştirilerini beraberinde getiriyor.
