Küresel piyasalarda tedarik zinciri darboğazları sürerken, ABD Merkez Bankası’nın (FED) para politikasında sıkılaşma adımlarına devam etmesi iktisat çevrelerinde geniş yankı uyandırıyor. Normal şartlarda arz kaynaklı krizlerde faiz artırımının reel ekonomiyi durgunluğa itme riski taşıdığı bilinse de Bank of America (BofA) tarafından yayımlanan son analiz, FED’in neden agresif kaldığını somut verilerle açıklıyor.
BofA ekonomistlerine göre merkez bankasının en büyük endişesi, yalnızca tedarik kısıtlarından doğan geçici fiyat artışları değil; tedarik şokları dindiğinde güçlü kalan tüketici talebinin kalıcı bir “talep enflasyonu”na dönüşme ihtimali.
Kritik eşik: Yüzde 5’i aşan tüketici harcamaları
Investing.com’un aktardığı BofA analizine göre, reel büyümenin zayıf olduğu dönemlerde tedarik şoku yaşanırken faiz artırmak ekonomiye zarar verebiliyor. Ancak mevcut tabloda ABD reel ekonomisi direnç gösterirken, nominal büyüme temposunu koruyor.
BofA ABD Başekonomisti Aditya Bhave, tüketici talebindeki ivmeye dikkat çekiyor:
- Tüketici harcamalarında sıçrama: ABD’de nominal tüketici harcamaları yıllık bazda yüzde 6,3 artış göstererek risk sınırının üzerine çıktı.
- Yüzde 5 kuralı: Tarihsel veriler, tüketici harcamalarındaki nominal artışın yüzde 5’i aştığı dönemlerde Çekirdek Kişisel Tüketim Harcamaları (PCE) enflasyonunun FED’in yüzde 2’lik hedefinin üzerinde kalmaya devam ettiğini gösteriyor.
- Verimlilik faktörü: 1990’lardaki teknoloji devriminde yaşanan verimlilik patlamasının aksine, mevcut yapay zeka yatırımlarının henüz enflasyonu aşağı çekecek ölçülebilir bir makro verimlilik artışı yaratmadığı vurgulanıyor.
Nüfus artış hızının yavaşladığı bir dönemde harcamaların yüzde 6’nın üzerinde seyretmesi, FED’in talebi soğutmak için faiz silahını devrede tutmasını zorunlu kılıyor.
Üçüncü çeyrek büyüme beklentileri yukarı çekildi
Tüketici harcamalarındaki bu direnç, genel büyüme projeksiyonlarına da olumlu yansıdı. Bank of America, ağustos ayında beklentilerin üzerinde gelen perakende satış verilerinin ardından ABD’nin 2026 yılı üçüncü çeyrek Gayri Safi Yurtiçi Hasıla (GSYH) büyüme tahminini yüzde 2,6’dan yıllık bazda yüzde 3’e yükseltti.
Bu veriler, Amerikan ekonomisinin sıkı para politikasının getirdiği finansman yükünü taşımaya devam ettiğini ortaya koyuyor. FED, arz krizinin tetiklediği fiyat artışlarını dizginlerken, güçlü tüketici iştahının yeni bir enflasyon dalgası başlatmasını engellemek amacıyla faiz artırımlarını bir denge unsuru olarak sürdürüyor.
