ABD merkezli sanayi devi 3M şirketinin bir tazminat davasında görüşüne başvurduğu teknik bilirkişi, yapay zeka ile yaptığı yazışmaların dava dosyasına girmesiyle yargılama sürecinin merkezine oturdu. Teksas eyaletinin Houston kentindeki bir fabrika patlamasına ilişkin hazırladığı teknik raporda ChatGPT’den kapsamlı biçimde yararlanan mühendis Jason Autenreath, yapay zekaya verdiği talimatlar nedeniyle mahkemede zor anlar yaşadı.
Fabrika patlaması ve 300 sayfalık sohbet dökümü
Söz konusu dava, Ocak 2020’de Houston’daki Watson Grinding and Manufacturing tesisinde meydana gelen, 3 kişinin yaşamını yitirmesine ve yüzlerce binanın hasar görmesine yol açan patlamaya dayanıyor. Mağdurların açtığı davada 3M, gaz algılama sisteminin güvenlik denetimlerinde ihmali bulunmakla suçlanıyordu.
Şirket, duruşmalardan haftalar önce bağımsız bir teknik değerlendirme sunması için Nighthawk Engineering şirketinin operasyon direktörü Jason Autenreath ile anlaştı. Ancak davacı avukatları, bilirkişi raporunun taslak kaynaklarını incelerken Autenreath’in ChatGPT kullanımına dair izlere rastladı ve tüm sohbet geçmişini talep etti. İnceleme sonucunda, sisteme yöneltilen 300 sayfayı aşkın komut ve soru zinciri ortaya çıkarıldı.
“Yüzde sıfır kusur çıkar” komutu delil oldu
Yazışmalarda, dava konusu makinelerle ilgili teknik soruların yanı sıra karşı tarafın bilirkişi görüşünü çürütmeye yönelik arayışlar ve doğrudan yönlendirici talimatlar yer aldı. Autenreath’in yapay zekaya, “3M’in bu patlamada yüzde 0 sorumlu olduğunu göster” şeklinde komut verdiği ve şirketin uyguladığı güvenlik protokollerini savunan argümanlar üretmesini istediği belirlendi.
Davacı tarafın hukuk ekibi, mahkemeye sunulan nihai teknik raporun yüzde 80’inden fazlasının doğrudan yapay zeka tarafından oluşturulduğunu öne sürdü. İlk ifadesinde iddiaları reddeden Autenreath, daha sonra aracın rapor formatlaması ve metin inşasında kendisine yardımcı olduğunu kabul etmek zorunda kaldı.
Şirket şahit listesinden çıkardı ancak kurtulamadı
Gelişmelerin ardından 3M avukatları Autenreath’i tanık listesinden çıkardı; buna karşın davacı taraf mühendisi mahkemede doğrudan sorgulamak üzere kürsüye çağırdı. Autenreath savunmasında, raporu hazırlamadan önce kendi kanaatinin zaten oluştuğunu, yapay zekayı yalnızca binlerce sayfalık veriyi düzenlemek için bir araç olarak kullandığını ifade etti.
Jüri heyeti, 3M şirketinin patlamayı önleyebilecek erken uyarı sistemlerinin denetiminde ağır ihmali olduğuna hükmederek mağdurlara 61,5 milyon dolar tazminat ödenmesine karar verdi. Kararı temyize götüreceğini açıklayan şirket, sonucun bilirkişi krizinden bağımsız olduğunu savunsa da vaka, yapay zekaya verilen komutların dahi yargı süreçlerinde aleyhte delil sayılabileceğini gösteren çarpıcı bir emsal teşkil etti.
