Küresel enerji piyasaları, Orta Doğu’da artan jeopolitik gerilimler ve tedarik rotalarına yönelik risklerin etkisiyle haftayı sert bir yükselişle kapattı. ABD ile İran arasındaki askeri çatışmaların yedinci ayında yeniden alevlenmesi, küresel petrol fiyatlarını tırmandırırken ABD pazarındaki dizel yakıt fiyatlarını rekor seviyelere çıkardı.
Küresel piyasalarda haftalık kazanımlar hızlandı
Haftanın son işlem gününde Brent petrol vadeli işlemleri yüzde 0,8 artışla varil başına 92,68 dolara ulaştı. ABD Batı Teksas tipi (WTI) ham petrol ise yüzde 0,20 yükselişle varil başına 91,48 dolardan günü tamamladı.
Haftalık bazda incelendiğinde Brent petrol yüzde 7,6 oranında değer kazanırken, Orta Doğu’daki sevkiyat hatlarının doğrudan etkilenmesiyle ABD ham petrolündeki artış yaklaşık yüzde 10’u buldu. Enerji fiyatlarındaki bu sert hareketlilik; küresel düzeyde enflasyon baskılarını ve devletlerin borçlanma maliyetlerini artırırken, uluslararası finans çevrelerinde dünya ekonomisinin belirgin bir yavaşlama sürecine girebileceği yönündeki kaygıları derinleştiriyor.
Rystad Energy Analisti Claudio Galimberti konuya ilişkin yaptığı değerlendirmede, ekonominin tüm çarklarının doğrudan dizel yakıttan etkilendiğine işaret ederek yüksek tahvil getirilerinin ve kalıcı enflasyon beklentilerinin arkasındaki ana faktörün bu baskı olduğunu vurguladı.
Dizel fiyatlarında rekor ve tedarik zinciri baskısı
ABD ve İran arasındaki çatışmaların yanı sıra Ukrayna’nın Rus rafinerilerine yönelik hava saldırıları, küresel akaryakıt tedarik zincirindeki aksamaları körükledi. AAA (Amerikan Otomobil Birliği) verilerine göre ABD genelinde dizel yakıtın galon başına ortalama fiyatı 5,85 dolar ile tüm zamanların en yüksek seviyelerine yaklaştı.
Stoklardaki belirgin erimenin yanı sıra özellikle tarım eyaletlerinde ekim ve hasat sezonunun başlaması, akaryakıt maliyetleri üzerindeki yukarı yönlü baskının bir süre daha devam edebileceğini gösteriyor.
Fiyat tahminleri yukarı yönlü revize ediliyor
Piyasalardaki belirsizlik, uluslararası yatırım bankalarının projeksiyonlarına da yansıdı:
- Citi: Üçüncü çeyrek için Brent petrol ortalama fiyat tahminini varil başına 80 dolardan 86 dolara yükseltti. Banka, tedarik boğazlarının yeniden normale dönmesinin beklenenden daha uzun sürdüğünü kaydetti.
- ANZ: Kısa vadeli Brent petrol beklentisini 95 dolara çıkarırken, Orta Doğu’daki gerilimin tırmanması durumunda fiyatların daha da yükselebileceği uyarısında bulundu.
Hürmüz Boğazı’nda tanker trafiği yavaşladı
Resmi kurumlar Orta Doğu’dan petrol akışının normale yakın seyrettiğini belirtse de gemi takip verileri ve bağımsız sektör analistleri, sevkiyatların önemli aksamalarla karşı karşıya olduğunu ortaya koyuyor. Ön nakliye verilerine göre, 10 günlük ortalaması yaklaşık 15 gemi olan Hürmüz Boğazı geçişleri, son günlerde sadece 4 emtia gemisine kadar geriledi.
Julius Baer Araştırma Direktörü Norbert Rücker, piyasalardaki son durumu değerlendirirken, petrolde risk priminin çatışmaların seyrine paralel olarak sürekli yenilendiğini ifade etti. Rücker, son gerilimin doğrudan ihracatı fiilen kesintiye uğrattığına dair kesin kanıtlar sınırlı olsa da mevcut yükseliş dalgasının büyük oranda jeopolitik tedirginlik ve piyasa psikolojisi tarafından beslendiğini belirtti.
Tahran kaynaklı diplomatik aktarımlar ise ABD’nin İran ekonomisine ve enerji ihracatına yönelik sıkılaştırıcı adımlarının, bölgesel dengeler üzerindeki baskıyı her geçen gün artırdığına işaret ediyor.
