NASA’nın Mars laboratuvarı: Maden atıklarıyla gömülen köyler

Maria Molina Peiro'nun ödüllü belgeseli, İspanya'daki Rio Tinto madeninde Mars araştırmaları ile gömülen köyleri anlatıyor.

NASA'nın Mars laboratuvarı: Maden atıklarıyla gömülen köyler

İspanyol yönetmen Maria Molina Peiro’nun altı yıllık çalışmasının ürünü olan “Her Ölümlü Gibi” (Como todo mortal) adlı belgesel, İspanya’nın güneybatısındaki Rio Tinto maden bölgesini merkezine alarak bilim, tarih ve ekolojiyi aynı karede buluşturuyor. Amsterdam Uluslararası Belgesel Film Festivali’nde (IDFA) kapalı gişe gösterilen Hollanda-İspanya ortak yapımı 93 dakikalık film, Floransa’daki Dei Popoli Festivali’nde birincilik ve Malaga Film Festivali’nde En İyi Belgesel Yönetmeni ödülünün ardından sinemaseverlerle buluştu.

Kızıl nehir kıyısında Mars simülasyonu

Film, Amerikalı biyolog Lynn Margulis’in sözleriyle açılıyor ve izleyiciyi uzak bir gezegenin yüzeyinde yaşam izi arayan uzaktan kumandalı bir robottan Endülüs’teki kadim bir maden kasabasına taşıyor. Yönetmen Peiro, NASA’nın Mars keşif aracı Curiosity’nin fotoğraf arşivini incelerken, bu robotik teknolojilerin ilk olarak İspanya’nın Huelva eyaletindeki Rio Tinto bölgesinde test edildiğini öğrenmesiyle filmin temellerini attığını belirtiyor.

Beş bin yıllık madencilik ve mikroskobik yaşam

Suyundaki yüksek demir ve ağır metal oranı nedeniyle kızıl renge bürünen Rio Tinto, milattan önce 3 bin yılından bu yana işletilen dünyanın en eski aktif maden sahalarından biri olarak biliniyor. Bilimsel araştırmalar, nehrin aşırı asidik yapısının yalnızca beş bin yıllık madencilikten değil, yer altındaki sülfürlü minerallerle beslenen aktif bir biyolojik reaktörden kaynaklandığını ortaya koyuyor.

NASA ve İspanya Astrobiyoloji Merkezi, 2003-2006 yılları arasında yürüttükleri MARTE projesi kapsamında bölgede Mars sondaj görevlerinin simülasyonlarını gerçekleştirdi. 2022 yılında ise kayaların derinliklerinde oksijensiz ortamda demiri oksitleyebilen mikroorganizmaların keşfedilmesi, Mars gibi gezegenlerin yüzey altında yaşam olabileceği ihtimalini güçlendirdi.

“İlerleme” altında gömülen köyler ve hafıza

Belgesel, uzay araştırmalarının yürütüldüğü bu sahanın yerli halk için yarattığı yıkımı da gözler önüne seriyor. Filmde yer alan emekli maden işçisi Fernando, torununun hiç görmediği memleketini anlatabilmek için tamamen gömülen eski kasabasının maketini inşa ediyor.

Tarihi kayıtlara göre bölgedeki La Atalaya köyü 1970-1971 yıllarında açık maden ocağını genişletmek amacıyla yıkıldı; Rio Tinto’nun asıl yerleşimi olan La Mina ise 1982’de boşaltılarak 1985’te kaya ve maden atıklarının altına gömüldü. Yönetmen Peiro, ekranda Mars yüzeyini andıran tepelerin aslında Sanayi Devrimi’nden bu yana biriken zehirli arsenik ve metal atıkları olduğuna dikkat çekerek, “En altta mikroorganizmalar, üzerinde gömülü kasaba, en üstte ise geleceği düşünen NASA bilim insanları var; madencinin hafızası kelimenin tam anlamıyla ilerlemenin altına gömülmüş durumda” değerlendirmesinde bulunuyor.

Maden şirketinin gölgesinde direniş ve müzik

Bölgenin tarihine de ışık tutan yapımda, 1873 yılında kurulan Rio Tinto şirketinin bölgeyi dünyanın en büyük bakır üreticisi haline getirdiği ve 4 Şubat 1888’de açık havada maden yakılmasına karşı çıkan 12 bin işçi ile çiftçinin protestosuna askerlerin ateş açmasıyla İspanya tarihine “Kurşunlar Yılı” ve ilk çevre eylemi olarak geçen olaylar hatırlatılıyor.

Maden yönetiminin son anda çekim iznini iptal etmesi üzerine 600 milimetrelik teleobjektiflerle uzaktan çekimler gerçekleştiren Peiro, devasa iş makinelerini dev böceklere benzeyen görsel bir dille perdeye yansıtıyor. Filmde ayrıca maden işçisi ve müzisyen Noel’in söylediği yerel flamenko türü “maden fandangosu” ile madencilerin koruyucusu Azize Barbara geçidi, insan ile doğa arasındaki sınırı sorgulayan şiirsel bir atmosfer sunuyor.

NASA’nın Mars laboratuvarı: Maden atıklarıyla gömülen köyler
Haber Bülteni
Bültenimize Katılın

Tamamen Ücretsiz Olarak Bültenimize Abone Olabilirsin

Yeni haberlerden haberdar olmak için fırsatı kaçırma ve ücretsiz e-posta aboneliğini hemen başlat.

Spam göndermiyoruz. İstediğiniz zaman abonelikten çıkabilirsiniz.