Nepal ile Çin’in Tibet Özerk Bölgesi arasındaki Himalaya dağ silsilesinde meydana gelen devasa buzul, çamur ve kaya çökmesi, yıkıcı bir ani sel felaketine yol açtı. Nehir yataklarını doldurarak yerleşim yerlerini ve vadileri haritadan silen sel suları nedeniyle sınır hattında en az 392 kişi hayatını kaybetti. Yarıdan fazlası yabancı turist ve hacılardan oluşan yaklaşık 1500 kişiyi arama-kurtarma çalışmaları ise havadan ve karadan aralıksız sürüyor.
Çinli jeologlar, saniyede 50 metre hıza ulaşan buzul döküntüsü ve çamur akıntısının 20 kilometreden uzun bir alana yayıldığını, bölge halkına kaçış için neredeyse hiç süre bırakmadığını bildirdi.
Yıkımın boyutu ve arama-kurtarma operasyonları
Katmandu ile Lhasa’yı birbirine bağlayan dağlık güzergâhta onlarca köprü yıkılırken, yaklaşık 40 kilometrelik kara yolu ulaşıma kapandı. Nepal ordusu, helikopterlerle yürüttüğü hava operasyonlarında mahsur kalan binden fazla kişiyi tahliye etti ve izole bölgelere acil yaşam malzemesi ulaştırdı.
- Nuwakot ve Trishuli: En büyük yıkımın yaşandığı bölgelerde çok katlı binalar çamur ve moloz yığını altına gömüldü.
- Chitwan: Nehir yatağından ve taşkın alanlarından şu ana kadar 100’ü aşkın cenaze çıkarıldı; yerel hastanelerin kapasitesinin dolması üzerine geçici kabul çadırları kuruldu.
Nepal Başbakanı Balendra Shah en ağır hasarı alan Nuwakot bölgesine intikal ederek çalışmaları yerinde incelerken, arama faaliyetleri ilerledikçe can kaybının artmasından endişe ediliyor.
Yüzlerce yabancı turist kayıplar listesinde
Felaketin yaşandığı bölgenin doğa yürüyüşü rotaları ile Kailash Dağı’na giden hac güzergâhı üzerinde bulunması, kayıplar arasındaki yabancı oranını yükseltti:
- Nepal Tarafı: 288’i Hindistan, 63’ü ABD, 55’i Malezya, 53’ü Ukrayna ve 34’ü Avustralya vatandaşı olmak üzere 20’yi aşkın ülkeden yaklaşık 500 yabancı uyruklu kişiye ulaşılamıyor.
- Tibet Tarafı (Kyirong): Çin makamları, sınır kapısı ve lojistik merkez yakınlarında 260’ı yabancı olmak üzere 558 kişinin kayıp olduğunu, 3 kişinin ise cansız bedenine ulaşıldığını duyurdu.
Çin Başbakanı Li Çiang afet bölgesine giderek kurtarma çalışmalarını koordine ederken, Pekin yönetimi sahaya 800 kişilik özel kurtarma ekibi ve ağır iş makineleri sevk etti.
İklim krizi ve yeni taşkın tehdidi
ABD Jeolojik Araştırmalar Kurumu (USGS), facianın 5.2 büyüklüğünde sarsıntıya eşdeğer bir buzul çökmesiyle tetiklendiğini açıkladı. Hindu Kush-Himalaya bölgesinde hızlanan buzul erimeleri nedeniyle benzer taşkınların son yıllarda sıklaştığına dikkat çekiliyor.
Öte yandan, çöken molozların Kyirong vadisinde nehir yatağını tıkaması sonucu 2 milyon metreküp su barındıran yapay bir baraj gölü oluştu. Çin Su Kaynakları Bakanlığı, bölgede beklenen yeni yağışlarla birlikte göle 3 milyon metreküp daha su eklenebileceği ve barajın patlaması halinde yeni bir sel dalgasının tetiklenebileceği uyarısında bulundu.
