Birleşmiş Milletler (BM), yapay zekanın hızla gelişen dünyasında insan haklarını korumak için harekete geçti. Cenevre’de düzenlenen “Yapay Zeka Yönetişimi” konulu küresel diyalog toplantısının açılışında konuşan BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, teknolojinin kontrolden çıkması durumunda insanlık için büyük bir tehdide dönüşebileceği konusunda uyarılarda bulundu.
Dijital Tehdit: “Tüm Kötülüklerin Kaynağı Olabilir”
Guterres, yapay zekanın özellikle etik olmayan kullanımına dikkat çekerken, özellikle deepfake (derin sahte) içeriklerin yarattığı tahribatı gözler önüne serdi. BM Genel Kurul Başkanı Annalena Baerbock ile birlikte paylaşılan verilere göre, üretilen yapay zeka içeriklerinin %99’u cinsel içerikli ve bunların %96’sı kadınları ve kız çocuklarını hedef alıyor.
Bu tablo, dijital dünyada kadına yönelik şiddetin boyutlarını bir kez daha tartışmaya açarken, uzmanlar bu durumun bireysel mahremiyetin yanı sıra toplumsal cinsiyet eşitliğini de derinden zedelediğini vurguluyor.
“Karar Mekanizmasında İnsan Eli Şart”
Guterres, teknolojik ilerlemenin insan onurunu gölgelememesi gerektiğini savunarak, hayati kararların algoritmalara bırakılmaması gerektiğini belirtti. Özellikle şu alanlarda “insan denetiminin” zorunlu olduğu ifade edildi:
-
Yargı: Adil yargılanma ve hukuk süreçleri.
-
Sağlık: Tanı ve tedavi yöntemlerinde son karar mekanizması.
-
Güvenlik: Kolluk kuvvetlerinin operasyonları.
Genel Sekreter, gelişmiş çiplerin sivil kullanım alanından çıkıp “robotik savaş” teknolojilerine evrilmesini, “kabul edilemez bir risk” olarak tanımladı.
Çocuklar İçin “Küresel Güvenlik Taahhüdü”
Toplantının en dikkat çekici gündem maddelerinden biri de çocukların korunması oldu. Guterres, teknoloji şirketlerinin sundukları sistemlerin çocuklar için “güvenli” olduğunu kanıtlamaları gerektiğini belirtti. Bu bağlamda; çocuk istismarını körükleyen içeriklerin anında tespit edilip engellenmesini sağlayan bir “küresel taahhüt” sisteminin hayata geçirilmesi çağrısında bulundu.
Dijital Uçurum: Kuzey ve Güney Arasındaki Makas
Yapay zeka teknolojilerine erişimin sadece gelişmiş ülkelerin tekelinde kalması, küresel eşitsizliği derinleştirme riski taşıyor. Guterres, “Yapay zeka uçurumu” olarak adlandırdığı bu durumun, gelişmekte olan ülkelerin kalkınma ve egemenlik haklarını baltalayabileceğine dikkat çekti.
Gelişmekte olan ülkelerin bu teknolojiye adil erişiminin sağlanması gerektiğinin altını çizen BM yönetimi, sadece teknolojiyi üretenlerin değil, tüm dünyanın bu sürecin parçası olması gerektiği mesajını verdi. Guterres, yapay zeka yönetişiminin, insan haklarını koruyan, ayrımcılığı reddeden ve kâr odaklı değil, insan odaklı bir yapıya evrilmesi gerektiğini belirterek sözlerini tamamladı.
