Avrupa’nın en büyük paslanmaz çelik üreticilerinden Finlandiya merkezli Outokumpu, havacılık motorları, gaz türbinleri ve savunma sanayisinin vazgeçilmez girdilerinden kromun ayrıştırılmasında çığır açabilecek yeni bir yöntemi test etmeye başladı. Geliştirilen teknoloji, Batı dünyasının stratejik madenlerde dış tedarik zincirlerine olan bağımlılığını azaltmayı ve Avrupa içinde yerli bir arz zinciri inşa etmeyi hedefliyor.
Financial Times’ın aktardığı bilgilere göre yeni yöntem; geleneksel üretimde başvurulan kömür yerine kükürt kullanarak kromu demir oksitten ayrıştırıyor. Bu sayede hem karbon emisyonunun ciddi oranda düşürülmesi hem de daha yüksek saflıkta nihai ürün elde edilmesi amaçlanıyor. Şirket, bu metodolojiyi ilerleyen aşamalarda batarya sanayisinin temel taşı olan nikel gibi diğer kritik metallere de uyarlamayı planlıyor.
Proje, Outokumpu’nun Finlandiya’da işlettiği ve Avrupa Birliği (AB) sınırları içerisindeki tek aktif krom madeni olan Kemi yatağını doğrudan desteklemesi açısından stratejik önem taşıyor.
45 milyon dolarlık yatırım ve ABD’de pilot tesis
Kromit cevherinden üretilen ferrokrom alaşımı, paslanmaz çeliğe korozyon direnci kazandıran temel bileşen konumunda bulunuyor. Şirketin Baş Teknoloji Sorumlusu (CTO) Stefan Erdmann, yeni teknolojinin cevherdeki tenör oranından bağımsız olarak saflığı artıracağını ve daha önce endüstriyel atık kabul edilen cüruflardan dahi metal geri kazanımına imkân tanıyacağını vurguladı.
2021 yılından bu yana Massachusetts Institute of Technology (MIT) patent lisansından da yararlanılarak geliştirilen proje için Outokumpu şu ana kadar 45 milyon dolarlık yatırım yaptı. Sürecin takvimine göre:
- Pilot Tesis: 2027 yılının ilk yarısında ABD’nin New Hampshire eyaletinde ilk pilot tesis devreye alınacak.
- Endüstriyel Üretim: Sistemin ticarileşmesini sağlayacak tam ölçekli fabrikanın 2030 yılında Avrupa ya da ABD’de faaliyete geçmesi planlanıyor.
- Maliyet Avantajı: Yan ürünlerin satışıyla operasyonel ve yatırım maliyetlerinin yüzde 30’dan fazla düşürülebileceği öngörülüyor.
Çin tekeline karşı Avrupa’nın hammadde yarışı
Küresel pazarda yeşil dönüşüm ve savunma sanayisi metallerinde kıyasıya bir rekabet yaşanıyor. Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) verilerine göre Çin, elektrikli araç motorları ve rüzgâr türbinlerinde kullanılan nadir toprak elementlerinin işlenmesinde yüzde 90’ın, üretiminde ise yüzde 95’in üzerinde küresel paya sahip bulunuyor.
AB, yürürlüğe koyduğu Kritik Hammaddeler Yasası kapsamında 2030 yılına kadar stratejik metal ihtiyacının en az yüzde 10’unu kendi madenlerinden çıkarmayı, yüzde 40’ını kıta içinde işlemeyi ve tek bir üçüncü ülkeye olan bağımlılığı yüzde 65’in altına çekmeyi hedefliyor. Krom mevcut yasal listede doğrudan nikel gibi “kritik” kategorisinde yer almasa da Outokumpu’nun adımı AB’nin yerli tedarik güvenliği vizyonuyla birebir örtüşüyor.
Outokumpu ayrıca sürdürülebilirlik adımları kapsamında Norveçli Norsk e-Fuel şirketiyle iş birliğine giderek, ferrokrom üretiminden açığa çıkan karbonmonoksiti yıllık 80 ila 100 bin ton sürdürülebilir havacılık yakıtına (SAF) dönüştürmeyi hedefleyen fizibilite çalışmalarını sürdürüyor.
