Günlük hayatımızın vazgeçilmezi olan akıllı telefonların ve gelişmiş elektronik cihazların üretiminde kullanılan değerli madenlerin arkasında insanlık dışı bir sömürü düzeni yatıyor. Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nin doğusundaki maden ocaklarında günde yaklaşık 5 saat boyunca yerin altında ölümle burun buruna çalışan bir işçinin kazancı yalnızca 5 bin Kongo frangı, yani yaklaşık 2,17 dolar.
Uluslararası Af Örgütü (Amnesty International), güvenlik gerekçesiyle kimliğini gizli tuttuğu bir madencinin çarpıcı tanıklığını yayımlayarak bölgedeki trajediyi gözler önüne serdi. İşçinin anlatımına göre madenciler, gün boyu yalnızca “beignet” adı verilen küçük bir kızarmış hamur parçası ve bir miktar su ile hayatta kalmaya zorlanıyor.
M23 militanları ve Ruanda bağlantılı maden sömürüsü
Uluslararası Af Örgütü’nün raporuna göre, Ruanda destekli M23 isyancı grubunun kontrolündeki bölgelerde altın ve koltan madenleri zorla çıkarılıyor. Raporda; yargısız infazlar, işkence, kötü muamele, keyfi tutuklamalar, zorla silah altına alma ve zorla çalıştırma gibi ağır insan hakları ihlalleri belgelendi. Çıkarılan bu stratejik minerallerin yerel yetkililerin desteğiyle sınır komşusu Ruanda’ya kaçırıldığı ve buradan küresel tedarik zincirine sokulduğu belirtiliyor.
Her bir maden çukuruna yaklaşık 120 işçinin tıkıldığını söyleyen Kongolu madenci, yöneticilerin işçileri zorla çukurda tuttuğunu ve itiraz edenlerin acımasızca darbedildiğini aktardı. İşçi, madeni yönetenlerin normal zamanlarda sivil kıyafetlerle dolaştığını, ancak çatışma dönemlerinde aniden askeri üniformalar giydiğini ifade ederek, “Onların asker kıyafetlerine büründüklerini defalarca gördüm. Onlar benim patronlarım, ben onlar için çalışıyorum.” dedi.
Bilincini kaybedene kadar darp: “Ölenler maden çukuruna gömülüyor”
Yaşadığı dehşeti anlatan madenci, bu yıl içinde ocakta çalışırken Ruanda kökenli bir amir tarafından sopalarla dövüldüğünü ve bilincini kaybettiğini ifade etti. Gözlerini ancak hastanede açabildiğini belirten işçi, başının, kollarının, bacaklarının ve karnının sargılar içinde olduğunu söyledi.
Uğradığı ağır şiddet ve fiziksel hasar nedeniyle artık haftada sadece 4 gün çalışabildiğini aktaran madenci, ocaklarda can veren birçok arkadaşlarının doğrudan maden çukurlarına gömüldüğünü tanıklıklarıyla paylaştı.
“Kullandığınız pahalı telefonlar dökülen kanlarla üretiliyor”
Teknolojik aletlerin tüketiciye ulaşma sürecine isyan eden madenci, dünyanın geri kalanına şu sözlerle seslendi:
“İnsanların satın aldıkları o çok pahalı telefonların değerli madenlerle çalıştığını ve bu telefonların ellerine ancak çok büyük miktarda kan döküldükten sonra ulaştığını bilmelerini istiyorum.”
Maden ocaklarındaki sömürünün durdurulması için uluslararası bağımsız gözlemcilerin acilen bölgeye konuşlandırılmasını talep eden işçi, denetimlerin bu suçları işleyenlerin hareket alanını daraltacağını belirtti. Uluslararası Af Örgütü ise cezasızlık kültürüne son verilmesi çağrısında bulunarak Demokratik Kongo Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Felix Tshisekedi’ye sorumlulardan hesap soracak uluslararası nitelikte bir yargı mekanizması kurması yönünde çağrı yaptı.
Koltan ve altın neden küresel teknoloji için vazgeçilmez?
Doğu Kongo’daki madenler, akıllı telefonların çalışmasını sağlayan en kritik elementleri barındırıyor:
- Koltan (Tantal): Cihazların elektrik yükünü depolayan ve minyatür boyutlarda yüksek verim sağlayan kondansatörlerin üretiminde ana hammadde.
- Altın: Oksitlenmeye karşı yüksek direnci ve iletkenliği nedeniyle telefonların hassas ana kart devrelerinde ve mikroçip bağlantılarında yaygın olarak kullanılıyor.
Bölgedeki silahlı gruplar bu madenleri kölelik koşullarında işleterek elde ettikleri gelirlerle çatışmaları finanse ederken, tüketici elektroniği sektörü bu kaçak minerallerin temiz tedarik zincirlerine sızması sorunuyla yüzleşmeye devam ediyor.
