Akıllı telefon kullanıcılarının günlük hayatta sıklıkla başvurduğu hava durumu, namaz vakitleri ve basit mobil oyunlar gibi ücretsiz uygulamalar üzerinden küresel çapta bir gözetleme ağı kurulduğu belirlendi. Bloomberg tarafından yayımlanan araştırma raporuna göre, İsrail menşeli yazılımlar mobil reklam ağlarını ve yazılım geliştirme kitlerini (SDK) paravan olarak kullanarak yüz milyonlarca kullanıcının kesin konum verilerini topluyor ve bu verileri devlet kurumlarına satıyor.
Söz konusu gözetleme pazarının merkezinde “Webloc” adlı yazılım yer alıyor. Sistem; masum görünen uygulama içi reklamlar ve konum izinleri aracılığıyla, tek bir kullanıcının hareket geçmişinden bir yıl içinde 70 binden fazla coğrafi konum noktası oluşturabiliyor. Bu sayede kişinin ev ve iş adresi ile düzenli ziyaret ettiği tüm güzergahlar milimetrik doğrulukla haritalandırılabiliyor.
Popüler uygulamalar verileri gizlice topluyor
Raporda, İsrail menşeli veri takip araçlarının yalnızca standart reklam ağlarıyla sınırlı kalmadığı, dünya genelinde yaygın olarak kullanılan popüler uygulamalara kadar sızdığı belgelendi. Bu platformlar arasında dünya çapında milyonlarca kullanıcısı olan ezan ve namaz vakti uygulaması “Muslim Pro”, popüler hava tahmin platformu “AccuWeather” ve “Multi Maze 3D” gibi mobil oyunlar yer alıyor.
Android uygulamalarını denetleyen bağımsız platform Exodus’un verilerine göre, Webloc’a ek olarak İsrail bağlantılı “Start.io” firmasına ait veri toplama kodlarını içeren 4 binden fazla farklı uygulama tespit edildi. Bu durum, veri madenciliği pazarının ulaştığı devasa boyutu gözler önüne seriyor.
Reklam kimlikleri (Ad ID) nasıl izleme aracına dönüşüyor?
Mobil takip araçları, her akıllı telefon veya dijital cihaz için fabrikasyon olarak üretilen ve tekrarı olmayan benzersiz “Reklam Kimliği” (Advertising ID) kodları üzerinden çalışıyor. Normal şartlarda e-ticaret siteleri ile reklam verenlerin kullanıcı davranışlarını ve alışveriş eğilimlerini analiz etmesi amacıyla toplanan bu kimlikler, Webloc tarafından kötüye kullanılıyor.
Yazılım, cihazın reklam kimliği ile uygulamaların izinler dahilinde aldığı anlık GPS koordinatlarını Kanada merkezli araştırma kuruluşu Citizen Lab’in de dikkat çektiği entegre yazılım kitleri üzerinden eşleştiriyor. Kullanıcılar ve bağımsız yazılım geliştiricileri, yüzlerce sayfalık kullanıcı sözleşmelerinin arkasına saklanan bu maddeler nedeniyle verilerin üçüncü taraflara pazarlandığının farkına dahi varamıyor.
Yıllık 100 bin dolarlık devlet lisansları
Webloc’un haklarını satın alan ABD merkezli “Penlink” adlı şirket, toplanan bu verileri nihai tüketiciye değil, yıllık yaklaşık 100 bin dolarlık lisans bedelleri karşılığında güvenlik teşkilatlarına ve istihbarat birimlerine satıyor. Penlink’in çatı şirketi Spire Capital Partners, teknolojinin insan kaçakçılığı, kayıp çocuklar ve uyuşturucu çeteleriyle mücadelede kullanıldığını savunsa da satış kayıtları çok daha geniş bir kullanım ağını belgeliyor.
Bloomberg’in ulaştığı resmi kayıtlara göre şirketin müşterileri arasında FBI, DEA, ABD Gizli Servisi ve İç Güvenlik Bakanlığı bulunuyor. Yalnızca ABD Göçmenlik ve Gümrük Muhafaza (ICE) biriminin 2022-2026 yılları arasında şirketle 9 milyon dolarlık dört ayrı sözleşme imzaladığı görüldü. Uluslararası arenada ise İngiltere merkezli Scotland Yard’ın yanı sıra aralarında Almanya, Hollanda, Avusturya, Singapur, Meksika, El Salvador ve çeşitli Arap ülkelerinin yer aldığı geniş bir müşteri kitlesine hizmet verildiği kaydedildi.
Filistin yanlısı göstericiler ve protestolar hedef alındı
Şirketin potansiyel müşterilerine yaptığı tanıtım sunumlarında, aracın protestoları izleme kabiliyetinin öne çıkarıldığı tespit edildi. Tanıtımlarda yazılımın, Filistin’e destek yürüyüşlerine katılan kalabalıkları adım adım takip ederek kimlik tespiti yapabildiği, şüpheli hareketleri izleyebildiği ve Ortadoğu, Doğu Asya ile Avrupa genelinde kesintisiz konum haritalandırması sunabildiği ayrıntılı şekilde gösterildi.
Uzmanlar, kullanıcıların bu tür arka kapı takiplerinden korunmak için reklam içeren ücretsiz uygulamalar yerine cihazların yerleşik ve güvenilir servislerini tercih etmelerini, konum izinlerini yalnızca “uygulamayı kullanırken” seçeneğiyle sınırlandırmalarını tavsiye ediyor.
