Yapay zeka şirketleri, geliştirdikleri “otonom ajan” (agent) yazılımlarını uzun süredir kullanıcıların hayatını kolaylaştıran, e-posta yazma, araştırma yapma veya alışveriş tamamlama gibi rutin işleri devralan dijital yardımcılar olarak pazarlıyor. Ancak son dönemde ortaya çıkan yeni iş modelleri ve harcama dinamikleri, insan ile makine arasındaki ilişkinin yön değiştirdiğini gösteriyor.
Makinelerin insana hizmet etmesi beklenen senaryoda, fiziksel dünyadaki görevleri yerine getiremeyen yazılımların insanları ücret karşılığı çalıştırması ve artan abonelik maliyetleri “İnsan mı makineye, makine mi insana hizmet ediyor?” sorusunu gündeme taşıdı.
Temel abonelik yalnızca bir giriş bileti
OpenAI, Anthropic ve Perplexity gibi önde gelen teknoloji şirketleri başlangıç paketlerini aylık ortalama 20 dolar seviyesinde sunsa da gelişmiş ajan özelliklerini kullanmak için faturalar 500 dolara kadar tırmanabiliyor.
Menlo Ventures tarafından gerçekleştirilen bir araştırma, ABD’de bireysel kullanıcıların yapay zeka araçlarına ayda ortalama 55 dolar harcadığını ortaya koydu. Şirketlerin çalışanları adına ödediği tutarlarda ise kişi başı aylık ortalama maliyet 95 dolara ulaşıyor. Kullanıcıların karmaşık görevler için sürekli paket yükseltmek zorunda kalması, çalışanların kazandıkları geliri yeniden sistemlere aktardığı bir ekonomik döngü yaratıyor.
Otonom ajanlar fiziksel görevler için insan kiralıyor
Teknoloji dünyasının saygın yayınlarından Wired, yazılımların fiziki dünyadaki açmazlarını çözmek için kurulan “RentAhuman” gibi platformlara dikkat çekiyor. Söz konusu platformlar, kodların ya da dijital botların yapamadığı fiziksel işler için insan gücü kiralamasına olanak tanıyor:
- Fiziki hazırlıklar: Bir yapay zeka ajanının, kullanıcı adına katılacağı toplantı salonunu düzenlemesi veya banyo hazırlığı yapması için saatliği 30 dolardan insan çalıştırması.
- Tedarik ve servis: Stockholm’de sanal olarak yönetilen bir kafe otomasyonunun, personeline malzeme alımı talimatı iletmesi ve konferanslara içecek servisi organize etmesi.
MIT Kolektif Zeka Merkezi tarafından platformdaki 981 görev üzerinde yapılan inceleme, bu taleplerin yüzde 87’sinin doğrudan insanlar tarafından girildiğini, yaklaşık 123 görevin ise otonom botlar tarafından oluşturulduğunu tespit etti. Bu oran şimdilik düşük görünse de otonom yazılımların insan emeğini doğrudan istihdam ettiği yeni bir ekonomik düzenin habercisi olarak yorumlanıyor.
İnsansı robotları eğitmek için ev işleri videoya çekiliyor
MIT Technology Review tarafından yayımlanan bir diğer rapor ise küresel boyutta yayılan yeni bir serbest zamanlı (freelance) çalışma modelini gözler önüne serdi. Figure AI gibi insansı robot üreticileri, makinelerin motor becerilerini geliştirmek amacıyla sıradan ev işlerini yapan insanların video kayıtlarını satın alıyor.
Nijerya’dan Hindistan’a, Arjantin’den ABD’ye kadar 50’yi aşkın ülkede binlerce kişi; gömlek ütüleme, yatak düzeltme ya da yemek hazırlama gibi günlük rutinlerini kayda alarak saat başına yaklaşık 15 dolar gelir elde ediyor. Scale AI ve MicroOne gibi veri şirketlerinin yüz binlerce saatlik görüntü topladığı pazara, kendi kuryelerine ev işi videosu çektiren DoorDash gibi dev şirketlerin de dahil olması, robotların insan hareketlerini taklit ederek eğitildiği devasa bir veri endüstrisi yaratmış durumda.
