Güney Çin Denizi üzerindeki hakimiyet iddiaları nedeniyle tırmanan gerilim, 10. yıl dönümünde diplomatik bir cepheleşmeye dönüştü. Aralarında ABD, Japonya ve Filipinler’in de bulunduğu 14 ülke, 2016 yılında Daimi Tahkim Mahkemesi tarafından verilen tarihi kararın yıl dönümünde ortak bir bildiri yayınladı. Bildiride, Çin’in bölgedeki geniş çaplı egemenlik iddialarının uluslararası hukuk nezdinde hiçbir temeli olmadığı vurgulandı.
Bildiriyi İmzalayan Ülkeler
Ortak bildiriye imza atan ülkeler şu şekilde sıralandı:
-
Öncü ülkeler: ABD, Japonya, Filipinler
-
Diğer imzacı ülkeler: Avustralya, İngiltere, Kanada, Estonya, Almanya, İtalya, Letonya, Litvanya, Yeni Zelanda, Romanya ve Slovenya.
Bildiride, 2016 yılındaki mahkeme kararının “nihai ve bağlayıcı” olduğu, Çin ile Filipinler arasındaki ihtilafı çözüme kavuşturan “önemli bir dönüm noktası” olduğu belirtildi.
Çin’den Sert Karşılık: “Hukuksuz ve Geçersiz”
Pekin yönetimi, bildiriye ve uluslararası mahkemenin kararına çok sert tepki gösterdi. Çin Dışişleri Bakanlığı, söz konusu tahkim kararını “değersiz bir kağıt parçası” olarak nitelendirdi ve kararın “yasadışı, geçersiz ve bağlayıcılığı olmadığını” savundu.
Çin’in tepkisi şu başlıklarla öne çıktı:
-
Dış Müdahale Suçlaması: Pekin, bölgedeki gerilimin temel nedeninin ABD gibi “dış güçlerin” askeri faaliyetlerini artırması olduğunu iddia etti.
-
Japonya’ya Diplomatik Protesto: Çin, Japonya Dışişleri Bakanı’nın yıl dönümü açıklamalarına ve ortak bildiriye tepki olarak Japonya’nın Pekin büyükelçiliğindeki üst düzey yetkilileri bakanlığa çağırdı. Çin, Japonya’nın “provokasyonlarına” karşı “sert ve güçlü” bir şekilde yanıt vereceğini duyurdu.
-
Egemenlik Vurgusu: Çin, bölgedeki toprak ve deniz haklarına saygı gösterilmesi çağrısında bulunarak, istikrarı bozan tarafın kendileri değil, bölgedeki egemenlik haklarını tanımayan ülkeler olduğunu öne sürdü.
Arka Plan: 2016 Tahkim Kararı
Filipinler’in 2016 yılında başvurduğu Daimi Tahkim Mahkemesi, Çin’in Güney Çin Denizi’ndeki “dokuz kesik çizgili hat” olarak bilinen ve bölgenin büyük kısmını kapsayan tarihi hak iddialarının, 1982 tarihli Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi kapsamında bir yasal dayanağı olmadığına hükmetmişti. Çin o günden bu yana kararı tanımayı reddediyor. Son yıllarda ise Filipinler ve Çin sahil güvenlik unsurları arasında bölgede “tehlikeli manevralar” ve askeri sürtüşmeler artış göstermişti.
