Günümüzden yaklaşık 45 milyon yıl önce geniş sığ denizlerle kaplı olan Kuzey Mısır sularında avlanan tarih öncesi bir timsah, modern bilimin ışığında yeniden sınıflandırıldı. Mısır’daki Sallam Lab ve uluslararası bir araştırma ekibinin ortak çalışmasıyla, 1927 yılından bu yana bilinen tarihi bir fosil üzerinde yapılan ileri tomografik ve anatomik incelemeler, canlının literatürde yanlış tanımlandığını ve tamamen yeni bir cinsi temsil ettiğini ortaya koydu.
Hakemli bilimsel dergi *Royal Society Open Science*’ta yayımlanan araştırmaya göre, uzun ve ince burun yapısıyla dikkat çeken bu deniz yırtıcısına Antik Mısır mitolojisinden esinlenilerek “Hierogavialis caireniensis” adı verildi.
Sfenks ile jeolojik kardeşlik
Yeni cinse verilen “Hiero” ismi, Giza’daki Büyük Sfenks ile de ilişkilendirilen Mısır tanrısı Horus’tan türetildi. Bu isimlendirmenin arkasında dikkat çekici bir jeolojik bağ bulunuyor; fosilin çıkarıldığı kireçtaşı katmanı ile Büyük Sfenks heykelinin yontulduğu kayalar, Orta Eosen dönemine ait “Mukattam Formasyonu”nun aynı tabakasını paylaşıyor. Araştırmacılar, hem Sfenks’in hem de incelenen fosilin burun kısmının eksik olmasını da bilimsel bir rastlantı olarak nitelendiriyor.
University College London (UCL) Yer Bilimleri Bölümü’nden çalışmanın başyazarı Paul M. J. Burke, Mısır’ın deniz seviyelerinin çok daha yüksek olduğu geçmiş jeolojik çağlarda en az beş farklı gavyal türüne ev sahipliği yaptığını belirterek, bu canlıların günümüzde yalnızca Hindistan ve Güneydoğu Asya’nın tatlı sularında yaşayan dar burunlu timsahların denizel ataları olduğunu ifade etti.
Tomografi teknolojisi 99 yıllık hatayı düzeltti
Mısır’daki Mansûre Üniversitesi Omurgalı Paleontolojisi Merkezi (MUVP) araştırmacılarından Bilal Salem ve Dr. Sara Saber, keşfin müzelerdeki tarihi arşivlerin yeniden ele alınmasının önemini gösterdiğini vurguladı. Kafatasının yüzde 64’ünü oluşturan dar ve uzun çene yapısının, sığ sulardaki balıkları hızlı manevralarla avlamaya uyumlu olduğu belirlendi.
Bilim insanları, klasik yöntemlerle incelenemeyen iç kemik yapılarını bilgisayarlı tomografi (BT) ile tarayarak şu ayırt edici özellikleri ortaya çıkardı:
- Alın kemiğinin (frontal kemik) yaşayan tüm gavyal türlerine kıyasla çok daha uzun olduğu tespit edildi.
- Göz çukurlarını (orbita) çevreleyen kemiklerin yukarı doğru kalkık bir formda olduğu ve gözlerin kafatasından dışa doğru belirgin biçimde çıkıntı yaptığı saptandı.
- Çene ve diş diziliminin Güneydoğu Asya’da yaşayan yalancı gavyalardan anatomik olarak ayrıştığı kesinleşti.
İklim değişiklikleri ve küresel soğuma türü yok etti
Araştırmacılar, Orta Eosen döneminde ılık deniz ortamında besin zincirinin üst sıralarında yer alan bu deniz timsahlarının, ilerleyen dönemlerde küresel sıcaklıkların düşmesi ve deniz seviyesinin çekilmesiyle yaşam alanlarını kaybettiğini değerlendiriyor.
Kahire ve çevresindeki müzelerde yer alan tarihi koleksiyonların modern görüntüleme teknolojileriyle yeniden incelenmesinin, Kuzey Afrika’nın evrimsel doğa tarihine dair daha pek çok bilinmeyeni aydınlatacağı belirtiliyor.
